මුල් පිටුවට

උපේක්ෂා සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික ක්‍රියා චිත්තය

කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන ක්‍රියා සිත – උපේක්ෂාව සහිත (උපේක්ෂා සහගත) ඤාණය සමඟ එක්ව (ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත) සසංස්කාරික කාමාවචර ක්‍රියා සිත.

කාමාවචර ක්‍රියා උපේක්ෂා සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික චෛතසික 34

සුභ කර්මයක් (දාන/සිලාභාවනා)ක වහා උපන්න සන්තොෂජ විපාක සෝමනස්ස සහගත සිතකි.
ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත බව නිසා ඵලය දැන ගැනීම මගින් බුද්ධිමත් ආකාරයෙන් අත්විඳිය හැක.
සසංස්කාරික – යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් උදාවන.
චෛතසික 33ක් සමඟ කාමාවචර විපාකයක්; සම්පූර්ණ අලෝභ/අදෝස/අමෝහ මූල නොවූවද විපාක සංග්‍රහයක්.

භූමිය: කාම ලෝකය (සත්තලොකය).

උත්පත්තිය: ත්‍රෛලෝකික සුභ කර්මයේ පලාඵල.

අත්දැකීම: ආත්මසන්තෝෂය + නිර්මාණශීලී පරිණාමයක් + යම් ආයාසයකින්.

රූපය: දැනුමට සම්බන්ධ ව පසුතැවක් නැති සතුට.

සෝමනස්ස: සතුටේ සුව • සමෘද්ධ සන්තෝෂයේ මනෝවෘත්තිය.
ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත: දැනුමට සම්බන්ධ, නිවැරදි අවබෝධයක් ඇති.
සසංස්කාරික: යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උදාවන.
විපාක: කුසල කර්මයක අත්දැකුණු පල; නව කර්මයක් නොකෙරේ.

“නිරෝගි සතුට + දැනුම + යම් ආයාසයකින් උපදනය” යන එකතුව මෙහි නිරූපණය වේ.

වර්ගීකරණ

භූමිය: කාමාවචර සෝභන ක්‍රියා.
උත්පත්තිය: අරහන්තයන්ගේ සිත; කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන.
අරමුණ: කාම ලෝක අරමුණක් (සුභ දෘශ්‍ය, ශබ්ද, ආදී).
කාලය: කලිෂ්ඨ කර්මයක පසුව හෝ වර්තමාන අතීත කර්මයකට හේතුවෙන්.

සම්බන්ධතා

චිත්ත #83 → කාමාවචර ක්‍රියා කාණ්ඩයේ එකකි.
උපේක්ෂා + ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත + සසංස්කාරික ක්‍රියායන්ගේ සමූහයේ එකකි.
#82 (අසංස්කාරික) සමඟ සසංස්කාරික යුගලයක්.

                        විපාක චිත්තයන්ගේ විශේෂත්වය
                        විපාක චිත්තයන් කර්මයක් නොකරන බැවින් නව කර්මයක් නොඋපදවයි.
කුසල/අකුසල කර්මයන්ගේ පලාඵලයක් ලෙස උපදින අතර, එය අත්විඳීම පමණක් කරයි.

                    

උපේක්ෂා සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික ක්‍රියායේ චෛතසික 34ක් පවතී.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

පකිණ්ණක 13

විතක්ක, විචාර, අධිමොක්ඛ, විරිය, පීති, චන්ද
මනසිකාර, විතක්ක, විචාර, විරිය, පීති, චන්ද, අධිමොක්ඛ

ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත

ඤාණ අලෝභ අදෝස අමෝහ

සසංස්කාරික බව නිසා යම් යම් ආයාසයකින් උපදින බැවින් අතිරික්ත චෛතසික ඇත.

                        විපාක චෛතසික විශේෂත්වය
                        විපාක චිත්තයන් කර්මයක් නොකරන බැවින් නව කර්මයක් නොඋපදවයි.
කුසල කර්මයක පලාඵලයක් ලෙස උපදින අතර, එය අත්විඳීම පමණක් කරයි.

                    

1. දානයක් දීමෙන් පසු
යම් කෙනෙකුට දානයක් දීමෙන් පසු, යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් සතුටු වන අවස්ථාවක මෙය උපදී.

2. සිල් රැකීමෙන් පසු
සිල් රැකීමෙන් පසු, යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් සතුටු වන අවස්ථාවක මෙය උපදී.

3. භාවනාවෙන් පසු
භාවනාවෙන් පසු, යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් සතුටු වන අවස්ථාවක මෙය උපදී.

ක්‍රියා චිත්තයන්ගේ විශේෂත්වය

ක්‍රියා චිත්තයන් කර්මයක් නොකරන බැවින් නව කර්මයක් නොඋපදවයි.
අරහන්තයන්ගේ සිත; කාර්යයන් පමණක් කරන, කර්මයක් නොකරන.
සසංස්කාරික බව නිසා යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උපදින බැවින් අතිරික්ත චෛතසික ඇත.

                        සසංස්කාරික vs අසංස්කාරික
                        සසංස්කාරික: යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උපදින.
අසංස්කාරික: කිසිදු සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් තොරව ස්වයංක්‍රීයව උදාවක්.

                    

උපේක්ෂා සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික ක්‍රියා චිත්තය – කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන සිතකි. ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත බව නිසා කාර්යයන් දැන ගැනීම මගින් බුද්ධිමත් ආකාරයෙන් කරනු ලබයි. සසංස්කාරික බව නිසා යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උපදින බැවින් අතිරික්ත චෛතසික ඇත.

වර්ගය

කාමාවචර ක්‍රියා

වේදනා

උපේක්ෂා

ඤාණ

සම්ප්‍රයුක්ත

සංස්කාර

සසංස්කාරික

චෛතසික

උපේක්ෂා සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික ක්‍රියා චිත්තය – කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන සිතකි.