මුල් පිටුවට

සෝමනස්ස සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත අසංස්කාරික ක්‍රියා චිත්තය

කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන ක්‍රියා සිත – ජානයැති (ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත) සවුඛ්‍ය සෝමනස්ස සහගත, අසංස්කාරික කාමාවචර ක්‍රියා සිත.

කාමාවචර ක්‍රියා සෝමනස්ස සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත අසංස්කාරික චෛතසික 35

කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන ක්‍රියා සිතකි (අරහන්තයන්ගේ සිත).
ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත බව නිසා කාර්යයන් දැන ගැනීම මගින් බුද්ධිමත් ආකාරයෙන් කරනු ලබයි.
අසංස්කාරික – කිසිදු සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් තොරව ස්වයංක්‍රීයව උදාවක්.
චෛතසික 35ක් සමඟ සෝභන කාමාවචර ක්‍රියා සිතකි; සම්පූර්ණ අලෝභ/අදෝස/අමෝහ මූල නොවූවද සෝභන සංග්‍රහයක්.

භූමිය: කාම ලෝකය (සත්තලොකය).

උත්පත්තිය: ත්‍රෛලෝකික සුභ කර්මයේ පලාඵල.

අත්දැකීම: ආත්මසන්තෝෂය + නිර්මාණශීලී පරිණාමයක්.

රූපය: දැනුමට සම්බන්ධ ව පසුතැවක් නැති සතුට.

සෝමනස්ස: සතුටේ සුව • සමෘද්ධ සන්තෝෂයේ මනෝවෘත්තිය.
ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත: දැනුමට සම්බන්ධ, නිවැරදි අවබෝධයක් ඇති.
අසංස්කාරික: අතිරික්ත හේතුකරණයක් නැතිව ස්වයංක්‍රීයව උදාවන.
ක්‍රියා: කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන සිත; නව කර්මයක් නොඋපදවයි.

“නිරෝගි සතුට + දැනුම + ස්වයංක්‍රීය උපදනය” යන එකතුව මෙහි නිරූපණය වේ.

වර්ගීකරණ

භූමිය: කාමාවචර සෝභන ක්‍රියා.
උත්පත්තිය: අරහන්තයන්ගේ සිත; කර්මයක් නොකරන, කාර්යයන් පමණක් කරන.
අරමුණ: කාම ලෝක අරමුණක් (සුභ දෘශ්‍ය, ශබ්ද, ආදී).
කාලය: කලිෂ්ඨ කර්මයක පසුව හෝ වර්තමාන අතීත කර්මයකට හේතුවෙන්.

සම්බන්ධතා

සෝමනස්ස + ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත + අසංස්කාරික ක්‍රියායන්ගේ සමූහයේ එකකි.
#79 (සසංස්කාරික) සමඟ අසංස්කාරික යුගලයක්.

කාර්ය 3ක
                            පට්ටිසන්ධි (අයහපත් නොවන උපපත්තිය)
                            භවඟ (දෛනික මූල)
                            විපාක විඤ්ඤාණ (ඵස්ස/උපාධි)
                        

සෝමනස්ස සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත අසංස්කාරික ක්‍රියායේ චෛතසික 35ක් පවතී.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස වේදනා (සෝමනස්ස) සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

පාකිණ්ණක 6

විතක්ක විචාර අධිමොක්ඛ විරිය පීති ඡන්ද

සෝභන සමාන 19

අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
සමාධි ශක්තිය, කරුණා, මෛත්‍රී, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

කාර්යමය ජ්හාන අංග 5

විතක්ක විචාර ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍රතා

කාම ලෝකයේ වුවත් සෝභන චිත්තයට ජ්හාන අංග අඩංගුවේ.

                        විපාකයේ දී ප්‍රමුඛත්වය
                        විතක්ක/විචාර අඩංගුවීම නිසා දැනුමට යොමු කරයි.
සෝමනස්ස + පඤ්ඤා → සමාජීය خوبی සම්ප්‍රේෂණයට උචිත අයුරින් ප්‍රතිචාර දීමට උපකාරී.

                    

1. ධර්ම දායකයාට අයත් සතුට
දානයක් සිදුකළ අයෙකුට වහා ඇතිවන හිරි/සතුට සහිත සිත මෙයයි.

2. භාවනා භික්ෂුවගේ වෛරයායක මත රහස
සත්තවෙක් නිවේලිතය පවත්වන විට සමාජය වටහාගෙන වටින සතුට මෙයයි.

3. නිවැරදි තීරණයක පසු සතුට
නායකයෙකු විසින් උතුම් නීතියක් ක්‍රියාත්මක කළ විට උපදින නිර්භීත සතුට මෙයින් පැහැදිලිය.

මෙය පට්ටිසන්ධි චිත්තයකි (සුදුසු උපපත්තියකට මග දක්වයි) හෝ භවඟ/විපාක වර්ගයෙන් උදාවෙන පුන්‍යමය චිත්තයකි.
ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත බව නිසා අවිජ්ජා පසුබායි; නමුත් තවම සංයෝජන පවතී.
අසංස්කාරික – සිරුරට/කල්පනාවට වැඩිපුර දඬුවම් නොදී ස්වයංක්‍රීයවක්.
අවිද්‍යා නිරෝධයට පදනම් විය හැකි හොඳ මොහොතක් – නිවැරදි විමර්ශනයකට පාලමක්.

පටිසන්ධි භූමිකාව

සෝමනස්ස සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත විපාකය සාක්ශාත් සුවඳු උපපත්තියකට පදනමයි (මානුෂික/දෙව් ලෝකය).

භාවනා/අභ්‍යාසය

දිනපතා මෛත්‍රී/කරුණා භාවනා සිදුකර සෝමනස්ස විපාකය නායකත්වය කරනු.
ඤාණයට සම්බන්ධ සතුට නිවැරදිව භාවිතට ගෙන යාමට ධම්ම දැනුම වඩාත් වැඩි කරන්න.
සතුට හඳුනාගෙන කුසල ක්‍රියාවලියක් වෙත මාරු කරගන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

විපාකය තුළ මතුවන සතුට අසාධාරණ ගොඩනැගීමකට භාවිතා නොකරන්න.
කල්පිත “මම” බවට අමාරු වෙමින් අත්ත, සෙවුම් ත්‍යාග කරන්න.
විපාක සතුට යළි කුසල ක්‍රියාවකට පවත්වන්න (දාන, සෙවිලි, මෛත්‍රී).

මතක සටහන

“සුභකර්මයක සෞම්‍ය සතුට – පසුවත් නිරෝගී දැනුමට පදනමක් කරගන්න.”

සාරාංශයෙන් – සෝමනස්ස සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත අසංස්කාරික විපාක සිත

😊

සෝමනස්ස

දැනුමට යොමු වූ සතුටේ සුව.

🧠

ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත

සත්‍ය දැනුම සමගින් විපාකය.

⚡

අසංස්කාරික

අතිරික්ත හේතුකරණයක් නොමැතිව උදාවයි.

🌏

කාම ලෝක විපාක

මානුෂික/දෙව් භවයට පදනම.

මෙම සිත – “කුසල කර්මයක ප්‍රීතිමත් පල” ලෙස සරල වුවද, නිතර නිරීක්ෂණය කළහොත් අනාගත ධර්ම අවබෝධයට පදනමක් වේ.