මුල් පිටුවට

සෝමනස්ස සහගත ඥාන විප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික විපාක චිත්තය

කුසල කර්මයක වහාම ලබන සුභ විපාක – ඥානයෙන් වෙන්ව (ඥාන විප්‍රයුක්ත) සවුඛ්‍ය සෝමනස්ස සහගත, සසංස්කාරික කාමාවචර විපාක සිත.

කාමාවචර විපාක සෝමනස්ස සහගත ඥාන විප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික චෛතසික 32

සුභ කර්මයක් (දාන/සිලාභාවනා)ක වහා උපන්න සන්තොෂජ විපාක සෝමනස්ස සහගත සිතකි.
ඥාන විප්‍රයුක්ත බව නිසා ඥාණයෙන් වෙන්ව ඇති අතර, ඵලය සරල ආකාරයෙන් අත්විඳිය හැක.
සසංස්කාරික – යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් උදාවන.
චෛතසික 32ක් සමඟ කාමාවචර විපාකයක්; සම්පූර්ණ අලෝභ/අදෝස/අමෝහ මූල නොවූවද විපාක සංග්‍රහයක්.

භූමිය: කාම ලෝකය (සත්තලොකය).

උත්පත්තිය: ත්‍රෛලෝකික සුභ කර්මයේ පලාඵල.

අත්දැකීම: ආත්මසන්තෝෂය + නිර්මාණශීලී පරිණාමයක් + යම් ආයාසයකින්.

රූපය: දැනුමට සම්බන්ධ ව පසුතැවක් නැති සතුට.

සෝමනස්ස: සතුටේ සුව • සමෘද්ධ සන්තෝෂයේ මනෝවෘත්තිය.
ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත: දැනුමට සම්බන්ධ, නිවැරදි අවබෝධයක් ඇති.
සසංස්කාරික: යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උදාවන.
විපාක: කුසල කර්මයක අත්දැකුණු පල; නව කර්මයක් නොකෙරේ.

“නිරෝගි සතුට + දැනුම + යම් ආයාසයකින් උපදනය” යන එකතුව මෙහි නිරූපණය වේ.

වර්ගීකරණ

භූමිය: කාමාවචර විපාක.
උත්පත්තිය: කාමාවචර කුසල සසංස්කාරික චිත්තයන්ගේ ප්‍රතිඵලය.
අරමුණ: කාම ලෝක අරමුණක් (සුභ දෘශ්‍ය, ශබ්ද, ආදී).
කාලය: කලිෂ්ඨ කර්මයක පසුව හෝ වර්තමාන අතීත කර්මයකට හේතුවෙන්.

සම්බන්ධතා

චිත්ත #73 → කාමාවචර විපාක කාණ්ඩයේ එකකි.
සෝමනස්ස + ඥාන විප්‍රයුක්ත + සසංස්කාරික විපාකයන්ගේ සමූහයේ එකකි.
#72 (අසංස්කාරික) සමඟ සසංස්කාරික යුගලයක්.

                        විපාක චිත්තයන්ගේ විශේෂත්වය
                        විපාක චිත්තයන් කර්මයක් නොකරන බැවින් නව කර්මයක් නොඋපදවයි.
කුසල/අකුසල කර්මයන්ගේ පලාඵලයක් ලෙස උපදින අතර, එය අත්විඳීම පමණක් කරයි.

                    

සෝමනස්ස සහගත ඥාන විප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික විපාකයේ චෛතසික 32ක් පවතී.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

පකිණ්ණක 13

විතක්ක, විචාර, අධිමොක්ඛ, විරිය, පීති, චන්ද
මනසිකාර, විතක්ක, විචාර, විරිය, පීති, චන්ද, අධිමොක්ඛ

ඥාන විප්‍රයුක්ත

අලෝභ අදෝස අමෝහ

ඥාන විප්‍රයුක්ත බව නිසා ඤාණ චෛතසිකය නැත. සසංස්කාරික බව නිසා යම් යම් ආයාසයකින් උපදින බැවින් අතිරික්ත චෛතසික ඇත.

                        විපාක චෛතසික විශේෂත්වය
                        විපාක චිත්තයන් කර්මයක් නොකරන බැවින් නව කර්මයක් නොඋපදවයි.
කුසල කර්මයක පලාඵලයක් ලෙස උපදින අතර, එය අත්විඳීම පමණක් කරයි.

                    

1. දානයක් දීමෙන් පසු
යම් කෙනෙකුට දානයක් දීමෙන් පසු, යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් සතුටු වන අවස්ථාවක මෙය උපදී.

2. සිල් රැකීමෙන් පසු
සිල් රැකීමෙන් පසු, යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් සතුටු වන අවස්ථාවක මෙය උපදී.

3. භාවනාවෙන් පසු
භාවනාවෙන් පසු, යම් යම් සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් සතුටු වන අවස්ථාවක මෙය උපදී.

විපාක චිත්තයන්ගේ විශේෂත්වය

විපාක චිත්තයන් කර්මයක් නොකරන බැවින් නව කර්මයක් නොඋපදවයි.
කුසල/අකුසල කර්මයන්ගේ පලාඵලයක් ලෙස උපදින අතර, එය අත්විඳීම පමණක් කරයි.
සසංස්කාරික බව නිසා යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උපදින බැවින් අතිරික්ත චෛතසික ඇත.

                        සසංස්කාරික vs අසංස්කාරික
                        සසංස්කාරික: යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උපදින.
අසංස්කාරික: කිසිදු සංකල්පනයකින් හෝ අතිරේක ආයාසයකින් තොරව ස්වයංක්‍රීයව
                                උදාවක්.

                    

සෝමනස්ස සහගත ඥාන විප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික විපාක චිත්තය – කුසල කර්මයක වහාම ලබන සුභ විපාකයකි. ඥාන විප්‍රයුක්ත බව නිසා ඥාණයෙන් වෙන්ව ඇති අතර, ඵලය සරල ආකාරයෙන් අත්විඳිය හැක. සසංස්කාරික බව නිසා යම් යම් හේතුකරණයකින් හෝ අතිරික්ත ආයාසයකින් උපදින බැවින් අතිරික්ත චෛතසික ඇත.

වර්ගය

කාමාවචර විපාක

වේදනා

සෝමනස්ස

ඥාණ

විප්‍රයුක්ත

සංස්කාර

සසංස්කාරික

චෛතසික

සෝමනස්ස සහගත ඥාන විප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික විපාක චිත්තය – කුසල කර්මයක වහාම ලබන සුභ විපාකයකි.