මුල් පිටුවට

පංචම ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය

අරහත් මග්ගයෙන් වහා පසු උපදින අවසන් ලෝකූත්තර විපාකය – පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා මත නිවන සුවෙහි සම්පූර්ණ විවේකය.

ලෝකූත්තර විපාක අරහත් ඵල (5 වන ධ්‍යානය) චෛතසික 30 සංසාර අවසන් අවිජ්ජා නිශ්ශේෂය
  • අරහත් මග්ගයෙන් පසු සිටින සම්පූර්ණ නිවන අත්දැකීම – ඒ බවට වූ ලෝකූත්තර විපාකය මෙයයි.
  • සංයෝජන සියල්ල නසන ලදී; නව කර්ම උපචය නැත.
  • චෛතසික 30ක් පමණි; පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවති.
  • අරහත් ඵල සමාපත්තියෙන් නිරන්තර නිවන සුව අත්විඳිය හැක.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර විපාක • සම්පූර්ණ නිදහස

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු (උපාධි රහිත).

කාර්යය: අරහත් මග්ගයෙන් නසන සංයෝජන රැකගැනීම, නිවන සුව විවේකය රසවින්දීම.

භාවිතය: අරහත් ඵල සමාපත්තිය.

  • අරහත්: සම්පූර්ණ නිදහස, අවිජ්ජාව අවසන් වරට නසන අවස්ථාව.
  • ඵල: මග්ගයේ ක්‍රියාවෙන් උපන්න නිවන සුවේ නිශ්ශබ්ද අත්දැකීම.
  • පංචම ධ්‍යානය: උපේක්ෂා හා ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින ගැඹුරු සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ – නිර්විත තත්ත්වය.

අරහත් ඵලය – “සංසාරයෙන් සදාකාලික නිදහස රසවින්දන භාවය” ලෙස සිතින් තබාගන්න.

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර විපාක (පංචම ධ්‍යානය – අරහත්).
  • ජ්හාන වර්ගය: පංචම ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: අරහත් මග්ගයෙන් වහාම.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #68 → #69 → අරහත් ඵල සමාපත්තිය.
  • නව උපපත්තියක් නොමැති නිසා “අනූණ පරිපූර්ණ” ජීවිතයක්.

අට මග්ගංග සංරක්ෂණය

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

අරහත් ඵලයද පංචම ධ්‍යානයේ අංග වලින් යුක්ත බැවින් චෛතසික 30ක් පමණින් සරල සංයුතියකි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

පංචම ධ්‍යානයේ අංග 4

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා

උපේක්ෂාව නිසා නොවෙනස්වන නිවන සුව අභ්‍යන්තරයෙන් විරජ කරයි.

නිවන රසයේ ලක්ෂණ

  • විරාග, විරත්ති, නිස්සරණ – අරහත් ඵලයේ අර්ථ තුන.
  • නව කර්මයක් නොසෑදෙන නිසා කාලය/දේශය ආශ්‍රයෙන් සීමාවක් නැත.
1. අරහත් භික්ෂුවගේ නිහතමානී ජීවිතය
නව කේලෙස් නොපැමිණෙන නිසා දිනපතා සමාධියට පිවිස සතුටින් නිවන සුව අත්විඳින අයකු.
2. අරහත් භික්ෂුණීන්ගේ උපකාරය
ගෘහස්ථයන්ට උපදෙස් දෙමින් තම අරහත් ඵල සමාපත්තියෙන් compassion පරමාර්ථය ඉටු කරන අය.
3. අරහත් lay disciple
සීල-සමාධි-පඤ්ඤා සම්පූර්ණ කර නිශ්ශබ්ද ජීවිතයකින් නව උපපත්තියක් නොතබා සමාපත්තියෙන් දිගටම ජීවත් වීම.
  • අරහත් ඵලය නව කර්මයක් නොසෑදේ; “පරිවෙෂණ” ලෙස නිවන සුව පමණක් අත්විඳීමයි.
  • සංයෝජන සියල්ල නසන ලද බැවින් චිත්තය මූලාශ්ර රහිතව නිශ්ශබ්ද වාසයක් පමණයි.
  • අරහත් ඵල සාතින් සමාපත්තිය අරහත් භාවයේදී විකසිත වේ; උපාධිශේෂ නිවන රසය මෙහිදී යථාර්ථ වේ.
  • අරහත් ඵල සමාපත්තිය වහාම වඳින විට “අනිමිත, අපණිහිත, සුඛ” ද්‍රව්‍ය භාවයෙන් ජීවිතය පාලනය වේ.

සංයෝජන තත්ත්වය

සංයෝජන 10ම නසාගත් නිසා නැවත උපදිය යුතු ඕනෑම පදනමක් නැත; කර්ම/වෙදනාව/සංඛාරය උදා නොවයි.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • අරහත් ඵල සමාපත්තියට පිරිසිදු සමාධි කාලසටහන් තබා නිරන්තරයෙන් පුහුණු කරන්න.
  • අනිමිත/අපාණිහිත/සුඛ සංවේදනයන් පරිකල්පනයෙන් තමන්ගේ නිදහසට තුඩුදෙන්න.
  • අනුන්ට අයුතු ආදර්ශයක් වෙමින් කරුණාව හා උපේක්ෂාව පෝෂණය කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • නව කර්මයක් නොසෑදෙනවාදැයි හැම විටම සංකල්ප වශයෙන් පරීක්ෂා කරන්න.
  • කඩහිටි සමාපත්තියට වඩා, සදාකාලික කරුණාව සම්පූර්ණව නිරතුරුව පවත්වාගන්න.
  • උපධිශේෂ නිවනෙහි සිටියදීත් පව්/පුන්න කර්ම යම්කිසි ප්‍රතිඵලයක් නොදෙන බව නිරතුරුව සිහි තබාගන්න.

මතක සටහන

“අරහත් ඵලය – සත්‍ය නිවන සුවයේ නිශ්ශබ්ද මළු වසා ගන්නා අවසන් විවේකයයි.”

සාරාංශයෙන් – පංචම ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය

🌌

නිවන විවේකය

සංසාරයෙන් සම්පූර්ණ විවේකය රසවින්දයි.

🧘

පංචම ධ්‍යානය

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක්.

🔒

සංයෝජන ශුන්‍ය

සංයෝජන 10ම නසන ලද්දේ මේ තත්ත්වයේදී.

♾️

අනූණ නිදහස

නව උපපත්තියක් නැත; නිවන පමණක්.

අරහත් ඵලය – ජීවිතය පුරා සොයන නිවන සුවයේ සම්පූර්ණ සිත් සුළඟ, සංසාර දොරටුව විර ලැබූ අවසන් විපාකය.

සාධු! සාධු! සාධු!

අරහත් ඵලය සාර්ථකයි • නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂාවෙන් අනුන්ට පියසටම් වන්න.

අරහත් ඵල සමාපත්තිය නිතර පුහුණු කර නිවන සුව ලොවට බෙදාගන්න.

}