මුල් පිටුවට

පංචම ධ්‍යානයේ අනාගාමී ඵල චිත්තය

අනාගාමී මග්ගය ක්‍රියාත්මක වූ వెంటనే පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා මත නිවන සුව වසන ලෝකූත්තර විපාකය.

ලෝකූත්තර විපාක අනාගාමී ඵල (5 වන ධ්‍යානය) චෛතසික 30 ත්‍රිහේතුක නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂා
  • අනාගාමී මග්ගයෙන් වහාම උපන්න ලෝකූත්තර විපාකය මෙයයි.
  • කාමරාග/පටිඝ සදාකාලව නසා ඇති නිසා කාම ලෝකයට නැවත උපපත්තියක් නැත.
  • චෛතසික 30ක් පමණි; පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව හා ඒකාග්‍රතාව පමණක් පවති.
  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය පුහුණු කිරීමෙන් නිවන සුව ඉතා නිශ්ශබ්දව රසවින්දිය හැක.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර විපාක • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු (කේලෙස් රහිත).

කාර්යය: අනාගාමී මග්ගයෙන් නසන සංයෝජන නැවත නැගීමෙන් වළක්වයි.

භාවිතය: අනාගාමී ඵල සමාපත්තියෙන් නිතර අත්විඳින්න.

  • අනාගාමී: නැවත කාම ලෝකයට ආපසු නොයන සත්වයා.
  • ඵල: මග්ගය ක්‍රියාත්මක වූ විට උපන්න නිවන සුවේ සෘජු විපාකය.
  • පංචම ධ්‍යානය: උපේක්ෂා සහ ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින ජ්හානයක්.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ මූල වලින් පෝෂිත විපාකයකි.

අනාගාමී ඵලය – “කාම ලෝකයෙන් සම්පූර්ණව සමුගැනීමෙන් පසු නව ජීවිත රසය” ලෙස තේරුම් ගන්න.

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර විපාක (පංචම ධ්‍යානය – අනාගාමී).
  • ජ්හාන වර්ගය: පංචම ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: අනාගාමී මග්ගයෙන් වහාම.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #66 → #67 → අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය.
  • ස්ථිර උපේක්ෂාව නිසා රූප/අරූප උපපත්ති පමණක් ඉතිරිවෙයි.

අට මග්ගංග පවත්වා ගැනීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

අනාගාමී ඵලය ත්‍රිහේතුක වුවද, පංචම ධ්‍යානයේ විශේෂත්වය නිසා විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ නොමැතිව චෛතසික 30ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

පංචම ධ්‍යානයේ අංග 4

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා

උපේක්ෂාව නිසා අනාගාමී මග්ගය නසන සංයෝජන නැවත ඉහළ නැගෙන්නේ නැත.

විපාකයේ රසය

  • නිවන සුව “උපධි රහිත” ලෙස පසළොස්වෙනි මොහොතෙදි පවා රසවින්දයි.
  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය නිතර අභ්‍යාස කිරීමෙන් නව කේලෙස් නැටිමක් නොමැත.
1. උපේක්ෂා රසය රසවින්දන භික්ෂුව
අනාගාමී මග්ගයෙන් පසු සමාපත්තියට නිතර පිවිසෙන භික්ෂුවකට නිවන සුව නිරන්තරයයි.
2. ගෘහස්ථ ධර්ම දායකයා
දෛනික ක්‍රියාවලිය අතරතුර පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව පවත්වාගෙන යන ගෘහස්ථයා නිශ්ශබ්ද සැනසුම රසවින්දයි.
3. සමාධි ගුරු ස්ථිරත්වය
අන්‍යයන්ට උපදෙස් දෙමින් අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය ආදර්ශයක් කරන භාවනික ගුරුන්ට මෙය නිතරම අත්විඳුමකි.
  • විපාක චිත්තයක් වශයෙන් නව කර්මයක් නොකෙරේ; මග්ගයෙන් නසන සංයෝජන රැකබලා ගැනීමයි මූලම.
  • උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිසා ද්විධා වෛරූදය, කාම අරමුණේ ආශාව නැවැත්වේ.
  • අනාගාමී භාවයෙන් පසු උපපත්තිය රූප/අරූප ලෝකයට පමණක්.
  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය ශක්තිමත් වීම අරහත් මග්ගයට පදනම සපයයි.

සංයෝජන තත්ත්වය

නැති කළයේ:
කාමරාග • පටිඝ

ඉතිරි වූයේ:
රූපරාග, අරූපරාග, මාන, උද්ධච්ච, අවිජ්ජා.

අභ්‍යාසය

  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තියට නියමිත කාල සටහන් තබා, උපේක්ෂා සමාධිය නිරතුරුව පුහුණු කරන්න.
  • දීර්ඝ මෛත්‍රී/කරුණා භාවනා ඔස්සේ අන්‍යයන්ට උපකාර කරමින් උපේක්ෂාව යථාර්ථික ජීවිතයට ගෙන ඒම.
  • විහාර/ගෘහස්ථ දිනයේදී කේලෙස් නැවත නැගීම පටිපාටියකින් පරීක්ෂා කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • විපාක ජයග්‍රහණයක් ලෙස අභිමානයට ඉඩ නොදෙන්න; සදාපරණිත උපේක්ෂාව පෝෂණය කරන්න.
  • කම්මික කටයුතු අතරතුරද නිශ්ශබ්දභාවය සිහිපත් කර ගැනීම.
  • අරහත් මග්ගයට සූදානම් වීමට අඛණ්ඩ සතිපට්ඨාන අවබෝධයක් ගොඩනගාගන්න.

මතක සටහන

“අනාගාමී ඵලය – නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂාවෙන් කාම ලෝකයෙන් සම්පූර්ණ වෙන්වී සිටින ජීවිත රසයි.”

සාරාංශයෙන් – පංචම ධ්‍යානයේ අනාගාමී ඵල චිත්තය

ලෝකූත්තර විපාක

අනාගාමී මග්ගයෙන් වහාම උපදින නිවන් අත්දැකීම.

🧘

පංචම ධ්‍යානය

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින භාවය.

🌊

කාම නිදහස

කාම අරමුණු සදාකාලිකව නසා සන්සුන් ජීවිතය.

🌌

සමාපත්තිය

අනාගාමී ඵල සමාපත්තියෙන් නිරන්තර නිවන සුව.

අනාගාමී ඵලය – පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව මත කාම ලෝකයට අයත් සියලු රසයන් ඉවතලා නිවන සුව රසවින්දන ලෝකූත්තර ස්වරූපයකි.

}