මුල් පිටුවට

පංචම ධ්‍යානයේ අනාගාමී මග්ග චිත්තය

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින පංචම ධ්‍යානය මත කාමරාගය සහ පටිඝය සදාකාලිකව නසන නො-ආගමනයේ මග්ගය.

ලෝකූත්තර මග්ග අනාගාමී මග්ග (5 වන ධ්‍යානය) චෛතසික 30 ත්‍රිහේතුක කාම ලෝකයෙන් සමුගැනීම
  • අනාගාමී මග්ගය යනු කාමරාග සහ පටිඝ සංයෝජන දෙකම සදාකාලිකව නසන අවස්ථාවයි.
  • පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද භාවය මත සත්‍ය 4 විමසීමෙන් මෙය හටගනී.
  • චෛතසික 30ක් (සබ්බචිත්ත 7 + සෝභන 19 + පංචම ධ්‍යානයේ විශේෂ 4) සමඟ ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර මග්ගයකි.
  • ඵල චිත්තය (#67) වහාම උපදින අතර, thereafter කාම ලෝකයට නැවත උපපත්තියක් නොමැත.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර මග්ග • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු – කාම ලෝකයෙන් සදාකාලික නිදහස.

ඵල: අනාගාමී ඵලය (#67).

ලක්ෂණය: “නැවත ආගමනයක් නැත” යන සනාථ කිරීම.

  • අනාගාමී: “නැවත නොආගන්නා” – කාම ලෝකයට ආපසු නොයන සත්වයා.
  • පංචම ධ්‍යානය: උපේක්ෂා හා ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින අතිනිර්වේදිත සමාධිය.
  • මග්ග: අට මග්ගංග එකම චිත්තකාලයකදී සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාකර කේලෙස් නසයි.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ + අදෝස + අමෝහ – කර්මික වශයෙන් පිරිසිදු මූල.

අනාගාමී මග්ගය – “කාම ලෝකයෙන් සදාකාලට සමුගැනීමට කම්පිත නැති තීරණය” ලෙස සිහි තබාගන්න.

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර කුසල (පංචම ධ්‍යානය – අනාගාමී).
  • ජ්හාන වර්ගය: පංචම ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: සෝතාපත්ති/සකදාගාමී භාවිතයෙන් පසු උපේක්ෂා උච්චාවච අවස්ථාව.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #65 (සෝතාපත්ති ඵල) → #66 (අනාගාමී මග්ග) → #67 (අනාගාමී ඵල).
  • මෙම මග්ගයෙන් පසු උපපත්තිය රූප/අරූප ලෝකයට පමණි.

අට මග්ගංග සම්පූර්ණ කිරීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

පංචම ධ්‍යානයේදී විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ නිර්විතව ඇති නිසා, අනාගාමී මග්ගයේදි චෛතසික 30ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

පංචම ධ්‍යානයේ අංග 4

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා

උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා එකතුව නිසා නව කේලෙස් නැටිමක් නැත.

ජ්හාන විශේෂය

  • සම්මා සමාධි + සම්මා සති + සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාකර නිවන සුව හඳුන්වයි.
  • අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂාව කාම රසයට කිසිදු ආකර්ෂණයක් ඉතිරි නොවීමට හේතු වෙයි.
1. නිශ්ශබ්ද අරණ්‍ය භික්ෂු
වනයේ පංචම ධ්‍යානය අභ්‍යාස කරන භික්ෂුවකුට කාම රාගය සම්පූර්ණයෙන් අත්හිටුවීම මෙහිදී සිදුවේ.
2. ගෘහස්ථ සමාධි වටය
ගෘහස්ථ කටයුතු අතරතුරද උපේක්ෂා සමාධිය සුරක්ෂිත කර ගෙන කාම අරමුණු අඩු කරන අයෙකුට අනාගාමී මග්ගය මතුවේ.
3. ධර්ම දේශනා සේවකයා
නිරන්තර ධර්ම දානයෙන් සිත නිශ්ශබ්ද කළ පර්යප්තයාට කාම ලෝකයෙන් සමුගැනීම පැහැදිලිව දකින්නට ලැබේ.
  • අනාගාමී මග්ගය එක් චිත්තයක් පමණක් වන අතර එය කාමරාග/පටිඝ සංයෝජන සදාකාලව නසයි.
  • චිත්තය නිශ්ශබ්ද බැවින් නව කර්මයක් නොකෙරේ; නිර්වේදිත උපේක්ෂාව නිසා අරමුණට නව රසක් නැත.
  • මෙම මග්ගයෙන් පසු උපපත්තිය රූප/අරූප භූමියට පමණක් සීමා වෙයි.
  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය නිතර අභ්‍යාස කිරීමෙන් නිවන සුව ජීවිතයට සජීවීව ගෙන ඒම පහසුය.

සංයෝජන නාශය

කපා දමන සංයෝජන:
කාමරාග • පටිඝ

ඉතිරි සංයෝජන:
රූපරාග, අරූපරාග, මාන, උද්ධච්ච, අවිජ්ජා (අරහත් මග්ගයේදී නසයි).

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව දිගටම පුහුණු කර කාම අරමුණු සෑම දිනකම විශ්ලේෂණය කරන්න.
  • සත්‍ය 4, පටිච්චසමුප්පාදය, සතිපට්ඨාන 4 ව්‍යාපෘති ලෙස භාවිතා කරන්න.
  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තියට හොඳින් සූදානම් වීමට දෛනික කාලයක් වෙන් කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • අත්දැකීම් ගැන අභිමානයට ඉඩ නොදෙන්න; නිරන්තර කරුණාව/මෛත්‍රී සමඟ උපේක්ෂාව සමබර කරගන්න.
  • අන්‍යයන්ගේ කේන්දරයට සලස්වමින්ද කාම අරමුණු අඩුවන අයුරින් ජීවිතය සරල කරගන්න.
  • උපදෙස් ලබාගන්නා ගුරුන්ට නිතර සම්පර්ක වෙමින් නිවැරදි මග පවත්වාගන්න.

මතක සටහන

අනාගාමී මග්ගය – “කාම ලෝකයට සදාකාලික සමුගැනීමේ තීරණයයි.”

සාරාංශයෙන් – පංචම ධ්‍යානයේ අනාගාමී මග්ග චිත්තය

🌿

කාම නිදහස

කාමරාග/පටිඝ සදාකාලිකව නසන අවසන් තීරණය.

🧘

චෛතසික 30

පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින සංයුතිය.

🚪

අනාගාමී භාවය

කාම ලෝකයට නැවත උපපත්තියක් නැත; රූප/අරූප භූමියට පමණක්.

🌌

නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂා

අතිනිර්වේදිත උපේක්ෂාව නිසා අභ්‍යන්තර සාමය අඛණ්ඩව පවතී.

අනාගාමී මග්ගය – පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව මත කාම ලෝකයෙන් සමුගනිමින් නිවන සුවට නව පියවරක් දැක්වෙන ලෝකූත්තර ක්ෂණයකි.

සාධු! සාධු! සාධු!

අනාගාමී මග්ගය සාර්ථකයි • කරුණාව හා උපේක්ෂාව සමඟ ජීවිතය දිගටම ගෙන යන්න.

පංචම ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව නිරන්තරයෙන් රැකගනිමින් අනාගාමී ඵල වඩවත්කර, අරහත් මග්ගයට සූදානම් වන්න.

}