මුල් පිටුවට

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අනාගාමී ඵල චිත්තය

කාම රාගය සදාකාලයට නසන අනාගාමී මග්ගයෙන් වහා උපන්නාවූ, උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණි පවතින නිවන සුවේ සමාධි.

ලෝකූත්තර විපාක අනාගාමී ඵල (4වන ධ්‍යානය) චෛතසික 33 ත්‍රිහේතුක කලාවේ රස: නිර්විතර නිවන සුව
  • අනාගාමී මග්ගය (#58) ක්‍රියාත්මක වූ විට වහා උපදින ලෝකූත්තර විපාකය මෙයයි.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පදනම මත නිවන සුව නිරන්තරයෙන් රසවින්දයි.
  • කාමරාග සහ පටිඝ සදාකාලිකව නැතිවී ඇති බවට අඛණ්ඩ සනාථ කිරීම – කාම ලෝක උපපත්තිය නැත.
  • චෛතසික 33ක් (විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ නොමැතිව) සමඟ ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර විපාකයකි.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර විපාක • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු – සදාකාලික සාමය.

ඵල කාර්යය: කාම ලෝකයෙන් සදාකාලිකව නික්ම ගිය බව තහවුරු කිරීම.

සමාපත්තිය: අනාගාමී ඵල සමාපත්තියෙන් නිවන සුව නැවතක් නැවත අත්විඳිය හැක.

  • අනාගාමී: නැවත ආගන්නේ නැතිවූ පහාන භාවය.
  • ඵල: මග්ගයේ කේලෙස්-නිරෝධ ක්‍රියාවලියේ සෘජු විපාකය.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානය: උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් ඇති නිශ්ශබ්ද සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ – සමාධිය නිර්වර්තනයට කම්කරු.

අනාගාමී ඵලය – “කාම ලෝකයෙන් සදාකාලිකව සමුගෙන, නිවන සුව නිරන්තරයෙන් මතක තබාගන්නා අත්දැකීම.”

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර විපාක (අනාගාමී).
  • ජ්හාන වර්ගය: චතූර්ථ ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: අනාගාමී මග්ගයෙන් වහා පසු.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #58 (මග්ග) -> #59 (ඵල) -> අනාගාමී සමුද්‍රය.
  • ඵල සමාපත්තියෙන්, රූපාවචර භාවිතයෙන් නිවන සුව නිතර රඳවයි.

අට මග්ගංග සම්පූර්ණ කිරීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

අනාගාමී ඵලයේදීද චතූර්ථ ධ්‍යානයේ විශේෂ තත්වය නිසා චෛතසික 33ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අංග

උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

කිසිදු කාම ආකර්ෂණයක් නැති උපේක්ෂා සමාධිය නිසා නිවන සුව පිරිසිදු.

ඵල සමාපත්තිය

  • සම්මා සමාධිය, සම්මා සති, සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාකර නිවන සුව අඛණ්ඩව රඳවයි.
  • අනාගාමී භාවයෙන් පසු සතර සැප – උපේක්ෂා ජනිත සාමය දිගටම පවති.
1. රූපාවචර භික්ෂු සංඝයා
රූපාවචර භාවිතය පමණක් ආදරයෙන් පවත්වාගත් භික්ෂූන්ට කාම ලෝකයට නැවත ආපසු යාමක් නැත.
2. ලෝකෝත්තර ධර්ම දේශකයා
කාම අනුභවයෙන් සම්පූර්ණයෙන් මිදූ ධර්ම දේශකයෙකුට ඵල සමාපත්තියෙන් අලුත් පාලියක දෘෂ්ටිය ලැබේ.
3. නිශ්ශබ්ද භාවනා සේවිකාව
ගෘහස්ථ භාවය අත්හරින නිමිත්තා භාවනාවට පමණක් යෙදෙන බෞද්ධ භාවනාවන්තියට අනාගාමී ඵලය ප්‍රකාශ වෙයි.
  • අභිධර්මයෙහි දැක්වෙන්නේ, අනාගාමී ඵලය කාම රාග/පටිඝ නැති බව අඛණ්ඩව පෙන්වන බවයි.
  • මෙම චිත්තය උපන්න විට නව කර්මයක් නොකෙරේ; විපාකය පමණක් රසවින්දයි.
  • ඵල සමාපත්තියෙන්, සිත රූප/අරූප සමාපත්තීන්ට පමණක් යොමු වේ.
  • අනාගාමී ඵල අත්දැකීම අරහත් මග්ගයට පසුවන පස් සංයෝජන නසන සූදානමකි.

මග්ග-ඵල සමාන භාවය

මග්ග (#58): කේලෙස් උපුටා ගන්නා ක්‍රියාකාරිත්වය.

ඵල (#59): එම නිරෝධයේ නිදහස – කාම ලෝකයට ආපසු නොයන බව තහවුරු කිරීම.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • අනාගාමී ඵල සමාපත්තිය නිතර අභ්‍යාස කර, නිවන සුව දැනීම දෛනිකව සතුටුකරගන්න.
  • රූප/අරූප සමාධි පුහුණුව ඉදිරියට කරගෙන අරහත් මග්ගයට සිත සූදානම් කරන්න.
  • දහම් දානය, කරුණා සහ උපේක්ෂා භාවනා නිරතුරුව කෙරෙන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • කෙලෙස් නැති බවට අහංකාර නොවී, සරලභාවය රඳවාගන්න.
  • අනාගාමී වුවද කර්ම සම්භාර පිරිසිදු කිරීමේ වගකීම දිගටම පුරන්න.
  • ඵල සමාපත්තිය උපරිම ප්‍රයෝජනයට පාවිච්චි කර, අරහත් මග්ගයට බලාපොරොත්තුව අහිමි නොකරන්න.

මතක සටහන

අනාගාමී ඵලය – “කාම ලෝකයෙන් සදාකාලිකව නික්ම නැවත ආපසු නොයන බවට නිවන සුවේ අඛණ්ඩ සනාථ කිරීමයි.”

සාරාංශයෙන් – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අනාගාමී ඵල චිත්තය

🕊️

කාමයෙන් නිදහස්

කාම රාගය හා පටිඝ නැති බව අවධාරණය කරන ලෝකූත්තර විපාකය.

🧘

උපේක්ෂා සමාධි

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද සතී.

🚪

කාව ලෝකයෙන් පිටවීම

ඉදින්දීම උපපත්තිය රූප/අරූප භූමියෙන් පමණක්.

🔭

අරහත් අවධානය

අනාගාමී ඵලය, අරහත් මග්ගයට අවසන් පියවර සැලසෙන පදනම.

අනාගාමී ඵලය – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා සමාධිය මත කාම ලෝකයෙන් සදාකාලික නිදහස සනාථ කරන නිවන සුවේ අහංකාර රසවින්දනයයි.

සාධු! සාධු! සාධු!

අනාගාමී ඵලය – කේමරාග නැති නිමිත්තේ නව ආරම්භයකි.

ඵල සමාපත්තිය නිතර පිහිටුවා, අරහත් මග්ගයට අවශ්‍ය පූර්ණ සූදානම කරගෙන ඉදිරියට යන්න.

}