මුල් පිටුවට

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අනාගාමී මග්ග චිත්තය

කාමරාග සහ පටිඝ සියල්ල සදාකාලිකව නසන, උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අග්‍ර මග්ගය.

ලෝකූත්තර මග්ග අනාගාමී මග්ග (4 වන ධ්‍යානය) චෛතසික 33 ත්‍රිහේතුක කම්ම ජය – කාම රාග නිශ්ශේෂය
  • සකදාගාමී ඵලයෙන් පසු, චතූර්ථ ධ්‍යාන උපේක්ෂාවේ උතුම් ස්වභාවය මත අනාගාමී මග්ගය ක්‍රියාත්මක වේ.
  • මෙම මග්ගය කාමරාග සහ පටිඝ සංයෝජන දෙකම සදාකාලිකව නසයි.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානයේ විශේෂ භාවිතය නිසා චෛතසික 33ක් පමණි.
  • අනාගාමී ඵලය (#59) වහාම උපදින අතර, thereafter no more kama realm birth.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර මග්ග • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු, කාම ලෝකයට ආපසු නොයාම.

ඵල: අනාගාමී ඵලය (#59).

ලක්ෂණය: කාම රාග/පටිඝ සම්පූර්ණ නිශ්ශේෂය – ආගාමි උපපත්තිය රූප/අරූප ලෝකයකි.

  • අනාගාමී: “නැවත ආගන්නා නෑ” – කාම ලෝකයට යාමක් තවදුරටත් නොමැති බව.
  • මග්ග: අට මග්ගංග සම්පූර්ණයෙන් කාම රසය නසන ක්‍රියා.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානය: උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් පවත්නා නිශ්ශබ්ද සමාධි.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ සම්පූර්ණයෙන් පවතින නිසා තද මග්ග බලයක්.

අනාගාමී මග්ගය – “කාම රාගය මුලෙන්ම කපා කාම ලෝක දොරටුව සදාකාලිකව වසන ක්ෂණය.”

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර කුසල චිත්තය (අනාගාමී මග්ග).
  • ජ්හාන වර්ගය: චතූර්ථ ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: සකදාගාමී ඵලයෙන් පසු – අමනාප වස්තුවක් නොමැති සමාධිය.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #57 (සකදාගාමී ඵල) -> #58 (අනාගාමී මග්ග) -> #59 (අනාගාමී ඵල).
  • කලාපය: රූපාවචර උපපත්තියට පමණක් අවසර.

අට මග්ගංග සම්පූර්ණ කිරීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ විශේෂත්වය නිසා විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ රඳවා නොසිටී – එබැවින් චෛතසික 33ක් පමණයි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අංග

උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා සංයෝගයෙන් කාමරාගයට ඉඩක් නොමැත.

අනාගාමී බලය

  • සම්මා සමාධිය + සම්මා සති + සම්මා වායාම යන ත්‍රිවේණිය කාමරූපාවට නොයන ලෙස රැකගනී.
  • අභිලාෂය, ධර්ම කර්තෘත්වය තවදුරටත් රූප/අරූප පදනමකට අවස්ථාව සලසයි.
1. මහා අරණ්‍ය සේනාසන
කාමරාග නැතිව රූපාවචර තට්ටු වලට පමණක් බලා නිශ්ශබ්දව ජිවත්වන භික්ෂුවට අනාගාමී මග්ගය සිදු වේ.
2. ලෝකසංවර බෞද්ධ සේවකයා
සිය ගෘහස්ථ ජීවිතයත් එක්ක කාම රසයට බල නොදෙන ගෘහස්ථයෙකුට අනාගාමී මග්ගය දකින්නට ලැබේ.
3. ධර්ම දාන මහ ව්‍යාපාර
නිරන්තර දාන-සීල මත ආදර්ශයක් ඇති කළ අයෙකුගේ සිත වැදගත් ක්‍රියාකාරිත්වයකින් කාමරාගය අතුරුදහන් කරයි.
  • අභිධර්මය අනුව, අනාගාමී මග්ගය කාමරාග/පටිඝ සංයෝජන දෙකම අයුතු බව නිරෝධය කරයි, ඉතිරි පස් හැරී අරහත්වයට පියවර.
  • චිත්තය එතරම් නිශ්ශබ්ද වන බැවින් කාම වස්තු සම්බන්ධ සංකල්පයක් පවා නැතිව සත්‍ය 4 නිරීක්ෂණය කෙරේ.
  • මෙම මග්ගය සමඟ කාමාවචර කියන ලෝකයෙහි උපපත්තිය සම්පූර්ණයෙන් නවතී.
  • තවදුරටත් රූප/අරූප සමාධිය මත අරහත් මග්ගයට පසුබට නොවී යෑම පහසුය.

සංයෝජන අස්ථානගත කිරීම

කපා දැමූ සංයෝජන:
කාමරාග, පටිඝ.

ඉතිරි සංයෝජන (පස්):
රූපරාග, අරූපරාග, මාන, උද්ධච්ච, අවිජ්ජා – අරහත් මග්ගයේදී නසයි.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව ඉතා හොඳින් ස්ථාපිත කර, කාම අරමුණු සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරන්න.
  • සත්‍ය 4, පටිච්චසමුප්පාදය, සංඛාරා අනත්තා බව නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරන්න.
  • චূল සූත්‍ර සහ මහා සතිපට්ඨාන වැනි ව්‍යුහ අනුගමනය කර ළඟදීම අනාගාමී මග්ගය සොයා යන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • කම්මස්ථානයට නව රසයක් රඳවා ගැනීමට ඉඩ නොදෙන්න.
  • ජීවිතයට පැමිණෙන ආරාධනා/ඉල්ලීම් දී කාම වස්තු අවම කර සරල ජීවිතයක් තබාගන්න.
  • ක්‍රියාවලියේදී අධි විහාරික පිරිසිදු භාව දිගටම පවත්වා ගැනීම.

මතක සටහන

අනාගාමී මග්ගය – “කාම ලෝකයෙන් සදාකාලයට සමුගැනීමේ තීරණාත්මක ක්ෂණයයි.”

සාරාංශයෙන් – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අනාගාමී මග්ග චිත්තය

🌿

කාම රාග නිශ්ශේෂය

කාමරාග සහ පටිඝ සදාකාලිකව නසන ලෝකූත්තර මග්ගය.

🧘

චෛතසික 33

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද සංයුතිය.

🚪

කාම දොර වසා

අනාගාමී භාවයෙන් පසු, උපපත්තිය රූප/අරූප ලෝකයකට පමණි.

🛤️

අරහත් පාලම

අරහත් මග්ගයේ පස් සංයෝජන නසන පියවරට හදවතින් සූදානම්.

අනාගාමී මග්ගය – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂාව මත, කාම ලෝකයට සදාකාලයට සමුගන්නා අර්ථවත් ලෝකූත්තර මග්ගයකි.

}