මුල් පිටුවට

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සකදාගාමී ඵල චිත්තය

සකදාගාමී මග්ගයෙන් වහාම උපන්නාවූ, නිරන්තර උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා මත නිවන සුව රසවින්දන ලෝකූත්තර විපාකය.

ලෝකූත්තර විපාක සකදාගාමී ඵල (4 වන ධ්‍යානය) චෛතසික 33 ත්‍රිහේතුක නිර්භිණ නිවන සුව
  • සකදාගාමී මග්ගය (#56) ක්‍රියාත්මක වූ විට වහා උපදින ලෝකූත්තර විපාකය මෙයයි.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පදනම මත නිවන සුව නිශ්ශබ්දයෙන් රසවින්දයි.
  • කාමරාග සහ පටිඝ දැඩි ලෙස මර්දනය වී ඇති බවට අඛණ්ඩ සනාථ කිරීමක්.
  • චෛතසික 33ක් (විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ නොමැති) සමඟ ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර විපාකයකි.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර විපාක • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු පමණක්.

ඵල කාර්යය: සකදාගාමී මග්ගයේ කර්මයෙහි විපාකය, සසරය තවත් එක් උපපත්තියකට සීමාකරයි.

ඊළඟ භාවිතය: සකදාගාමී ඵල සමාපත්තියෙන් නිවන සුව නිතර අත්විඳීම.

  • සකදාගාමී: කාම ලෝකයට “සැරදයි වරක්” පමණක් ආපසු ඒමට පවතින තද සැලැස්ම.
  • ඵල: මග්ගයේ ක්‍රියාවේ සෘජු විපාක – නිවන සුවේ රසවින්දනය.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානය: උපේක්ෂා සහ ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ/අදෝස/අමෝහ නිරන්තරයෙන් පවතින නිසා විපාකය පිරිසිදුය.

සකදාගාමී ඵලය – “කාම රසය අඩු කර තිබෙන බව සනාථ කරන නිවන සුවේ නිශ්ශබ්ද සංගීතය.”

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර විපාක චිත්තය (සකදාගාමී).
  • ජ්හාන වර්ගය: චතූර්ථ ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: සකදාගාමී මග්ගයේ පසුවම.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #56 (මග්ග) -> #57 (ඵල) -> සිත සකදාගාමී සමුදයට පිවිසෙයි.
  • ඵල සමාපත්තියෙන් නිතර අත්විඳ ගත හැකි නිවන සුවක්.

අට මග්ගංග සමාධානය

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

මග්ගයේදී වැනිවම, සකදාගාමී ඵලයකදීද චතූර්ථ ධ්‍යානයේ විශේෂත්වය නිසා චෛතසික 33ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

චතූර්ථ ධ්‍යාන අංග

උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

උපේක්ෂා මත පදනම් වූ නිශ්ශබ්දභාවය නිසා නිවන සුව තදින් මතකවෙයි.

ඵල සමාපත්තියට පදනම

  • සම්මා සමාධිය, සම්මා සති, සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාත්මක වේ.
  • උපේක්ෂා ආරක්‍ෂාව නිසා නව කේලෙස් නැවත නැඟීමට ඉඩ නැත.
1. නිශ්ශබ්ද භික්ෂු සංඝය
වනාන්තයේ සමාධියෙන් සිටින සකදාගාමී භික්ෂූන් වහන්සේලාට ඵල සමාපත්තියට කෙටි කාලීනව පවරා ගත හැක.
2. ගෘහස්ථ බෞදුධාචාර්ය
කාර්යබහුලවූ නගර ජීවිතය අතරතුර සීඝ්‍ර සමාධි අභ්‍යාසයෙන් නිවන සුව සංකල්පයට පත්ව සිටින ලාභි ශිෂ්‍යයා.
3. ධර්ම දේශකයා
සමාජ සේවය කලත්, දහම් දේශනා අතරලද නිශ්ශබ්ද විරාම භාවනා මඟින් ඵල සමාපත්තිය නිතර අත්විඳින අය.
  • අභිධර්මය අනුව, මග්ග-ඵල යුගලේදී කාමරාග/පටිඝ සංයෝජන දෙක අවසාන වරට කෙලෙසී පහවේ.
  • ඵල චිත්තයේදී කර්ම බලය අඩුවීමෙන් සසරයට තවත් උපපත්තියක් පමණක් පවතින බව අවබෝධ වේ.
  • මෙම චිත්තය ආරම්භය තුළ නව කර්මයක් නොකෙරේ; ලැබෙන දෑවලට කරුණාව හා උපේක්ෂාව පමණක් උද්දීපනය වේ.
  • ඵල සමාපත්තියෙන්, නිවන සුව නැවත නැවත අත්විඳීමෙන් අනාගාමී මග්ගයට බලාපොරොත්තුව පසුබට නොවේ.

මග්ග-ඵල සම්බන්ධය

මග්ග (#56): කාමරාග/පටිඝ සර්වරක් අඩුකරන ක්‍රියාත්මක බලය.

ඵල (#57): එම නිරෝධක ක්‍රියාවලියේ ආරක්ෂාව – නිවන සුවේ සැබෑ හඳුනාගැනීම.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • සකදාගාමී ඵල සමාපත්තියට නිතර පිවිස, නිවන සුව ජීවිතයට ගෙන එන්න.
  • උපේක්ෂා සමඟ සත්‍ය 4 නිරීක්ෂණය දිගටම කළ යුතුය.
  • ඵල අත්දැකීම් ලෝකයට බෙදාගත් විට, අනෙක් අයට සහය වීමට කරුණාව-මෛත්‍රිය භාවිත කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • අභිමානයෙන් වළකින්න; සකදාගාමී අත්දැකීම් තවමත් පියවරක් පමණි.
  • කාමරසයක් නැවත ආකර්ෂණය නොවීමට ඉක්මන් රැකවරණයක් ලෙස සති සමාධි භාවිත කරන්න.
  • නිශ්ශබ්ද භාවනාව සහ දාන-සීල වැඩිදියුණු කිරීම සමග සිත සුලු කිරීම.

මතක සටහන

සකදාගාමී ඵලය – “සාමවේදනා සහ එකඟතා මත නිවන සුව නිරන්තරයෙන් මතක තබාගන්නා සත්තත්වය.”

සාරාංශයෙන් – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සකදාගාමී ඵල චිත්තය

🌊

නිශ්ශබ්ද සුව

උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිවන් සුවේ අත්දැකීම.

🛡️

කේලෙස් ආරක්ෂාව

කාමරාග/පටිඝ නැවත ශක්තිමත්ව නැගීම වැලැක්වීමට අඛණ්ඩ ආරක්ෂාව.

🧘

චෛතසික 33

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සෝභන සමූහය, ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර විපාකයක්.

🌄

අනාගාමීට පාර

ඵල සමාපත්තියෙන් අනාගාමී මග්ගයට අවශ්‍ය සූදානම.

සකදාගාමී ඵලය – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂාව මත නිවන සුව අඛණ්ඩව රසවින්දන ලෝකූත්තර විපාකයයි.

}