මුල් පිටුවට

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සකදාගාමී මග්ග චිත්තය

උපේක්ෂා සහ ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සමාධිය මත, කාමරසයෙහි අවසන් පිරිසිදු කිරීමේ මග සකදාගාමී තතුකින් ක්‍රියාත්මක වන ක්ෂණය.

ලෝකූත්තර මග්ග සකදාගාමී මග්ග (4 වන ධ්‍යානය) චෛතසික 33 ත්‍රිහේතුක නිර්දේශිත අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු
  • සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් පසු, චතූර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පදනම මත සකදාගාමී මග්ගය ක්‍රියාත්මක වේ.
  • සිව්වන ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්දභාවය නිසා කාමරාග සහ පටිඝ සූක්ෂම ලෙස කෙලෙසියෙන් අඩුවෙයි.
  • චෛතසික 33ක් යෙදේ (විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ නොමැති නිසා) – ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර කුසලයකි.
  • ඵල චිත්තය (#57) වහාම උපදින අතර, එය සකදාගාමී සමාපත්තියෙන් නැවත අත්විඳිය හැක.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර මග්ග • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු පමණක්.

ඵල: සකදාගාමී ඵලය (#57).

ලක්ෂණය: කාමරාග/පටිඝ දැඩි ලෙස මර්දනය – සීඝ්‍රයෙන් අනාගාමී මග්ගට සුදානම්.

  • සකදාගාමී: “සග්ගයට එක්වරක් යන” – කාම ලෝකයට තවත් එක් උපපත්තියක් පමණක් පෙන්වන අතියෙරුනු අය.
  • මග්ග: අට මග්ගංග සම්පූර්ණ සංවිධානය; එකම චිත්තකාලයකදී කේලෙස් නසන බලය.
  • චතූර්ථ ධ්‍යානය: උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක – සකදාගාමී මග්ගය අතිශයින් පිරිසිදු වීම.

සකදාගාමී මග්ගයේ සාරය – “කාම ඉශ්‍රාව අඩු කරමින්, එකවරක් පමණක් සසරට ආපසු බැසීම.”

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර කුසල චිත්තය (සකදාගාමී මග්ග).
  • ජ්හාන වර්ගය: චතූර්ථ ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: සත්‍ය 4 නිරීක්ෂණයේ විශේෂ ක්ෂණය.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #55 (සෝතාපත්ති ඵල) -> #56 (සකදාගාමී මග්ග) -> #57 (සකදාගාමී ඵල).
  • කාමරාග, පටිඝ සූක්ෂම පඩින්නේ; ඉතිරි තද හය (#58-60) මගින් නසා දමයි.

අට මග්ගංග සම්පූර්ණ කිරීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

චතූර්ථ ධ්‍යානයේදී විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ අතුරුදහන්. එබැවින් සකදාගාමී මග්ගයේදීත් චෛතසික 33ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස උපේක්ෂා වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ අංග

උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

අවජාත රමණයන් නැති නිශ්ශබ්දභාවය, කාමරාගය විනාශ කිරීමට වඩ පාවිච්චියි.

සකදාගාමී මග්ගයේ බලය

  • සම්මා සමාධිය, සම්මා සති, සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාත්මක වීමෙන්, කාම ස්තූල රසයට තවදුරටත් ආකර්ෂණය අඩුවේ.
  • උපේක්ෂා මත මනා නිශ්චලතාවය නිසා නව කරුණාව/කාරුණික ක්‍රියා පවත්වා ගැනීමට පහසුය.
1. නිශ්ශබ්ද මහාවනයේ භික්ෂු
සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් පසු තවදුරටත් චතූර්ථ ධ්‍යානයෙන් භාවනා කරන භික්ෂුවට, කාම රාගයේ ඉතිරි තදකම ඉක්මනින් දුරු වෙයි.
2. ගෘහස්ථ භාවනා සමුදාය
සේවය අතරතුර දිනපතා උපේක්ෂා සමාධියට පිවිසු ගෘහස්ථ කණ්ඩායමක අයෙකුට සකදාගාමී මග්ගය අවබෝධ වේ.
3. දේශනාකාර බුදුගුණ සංගීතය
නිරන්තර ධර්ම දේශනා මගින් තම සිතෙහි අනවශ්‍ය සිංහල-කටකඩ සියල්ල අඩුකර ගෙන, නිශ්ශබ්ද භාවනාවේදී මග්ගය සංවෘත වේ.
  • අභිධර්මයේ දක්වන්නේ, සකදාගාමී මග්ගයේදී කාමරාග/පටිඝ සංයෝජන 2 ය තදින් අඩුවී, ඉතිරි තදකම අනාගාමී මග්ගයේදී සම්පූර්ණයෙන් නාශ වන බවයි.
  • චිත්තකාලය එකක් පමණක් වුවත්, එය සංසාර ගමනේ ඡේදන ක්ෂණයක් ලෙස දැක්වෙයි.
  • උපේක්ෂා පදනම මත අඛණ්ඩ සමාධිය නිසා කම්මස්ථානයට අලුත් රස නොඇදේ; ඒක හේතුවෙන් හේතු-ඵල අවබෝධය උචිතව සම්පූර්ණ වේ.
  • ඵල සමාපත්තියට පදනම: സම්මා-සමාධිය, සම්මා-සති, සම්මා-වායාම එකට හමුවීම.

සංයෝජන සලකුණු

කෙලෙස් වල පැවතුම:
සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස නැතියි (සෝතාපත්ති ඒවා නසා ඇත).

මෙහි අතිරේක කාර්යය:
කාමරාග සහ පටිඝ දැඩි ලෙස අඩුකර – අනාගාමී මග්ගයට පදනම.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • උපේක්ෂා පදනම් වූ චතූර්ථ ධ්‍යානය නිතර පුහුණු කරන්න.
  • සත්‍ය 4, පටිච්චසමුප්පාදය, සංඛාරා අනිතියා බව පෘෂ්ඨ භාවනාවෙන් දිගටම නිරීක්ෂණය කරන්න.
  • සෝතාපත්ති අත්දැකීම නැවත සිහිකරමින් “කවුරුටත් අහිත කර නොවැළඳීම” යන්න පවත්වාගන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • නව ලැබීම් ගැන අභිමානයට ඉඩ නොදෙන්න – සකදාගාමී මග්ගය තවදුරටත් පියවරක් පමණක්.
  • කාමරසයෙන් ඉදිරියට පියවර අසගමින්, කරුණා සහ උපේක්ෂා දෙකම සමබර තබාගන්න.
  • පිළිවෙළින් ඵල සමාපත්තියට පිවිසීමේ අභ්‍යාසය අහිමි නොකරන්න.

මතක සටහන

සකදාගාමී මග්ගය – “කාම රාගය සහ පටිඝය අඩු කරමින්, සසර ගමන් තවත් එක් වරක් පමණක් කළ යුතු බව තීරණය කරන ලෝකූත්තර ක්ෂණයයි.”

සාරාංශයෙන් – චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සකදාගාමී මග්ග චිත්තය

🌌

නිශ්ශබ්ද සමාධිය

උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින සමාධිය මත මග්ගය ක්‍රියාත්මක වේ.

🔥

කාමරාග අඩුව

කාමරාගය හා පටිඝය ප්‍රබල ලෙස මර්දනය – සෙසීත සසරයට එක් වරක් පමණක්.

🧘

චෛතසික 33

විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ නැතිවූ චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සංයුතිය.

🔗

අනාගාමී පාලම

අනාගාමී මග්ගයට අත්‍යවශ්‍ය පදනම සකදාගාමී මග්ගයෙන් සැලසෙයි.

සකදාගාමී මග්ගය – උපේක්ෂා පදනම් වූ චතූර්ථ ධ්‍යානයෙහි, කාමරසය අඩුකර සසර ගමන තවත් එක් අවස්ථාවකට සීමා කරන ලෝකූත්තර මග්ගක්.

සාධු! සාධු! සාධු!

සකදාගාමී මග්ගය – සසරට එක වරක් පමණක් ආපසු යාමට අවසර දෙන අවංක තීරණය.

උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පදනම් වන සමාධිය නිරතුරුව රැකගත් විට, අනාගාමී මග්ගයට පියවර ගැනීම තවත් පහසුයි.

}