චතූර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵල චිත්තය

චතූර්ථ ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද උපේක්‍ෂා සමාධිය මත සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් සෘජුව උපන්න නිවන සුව අඛණ්ඩව අත්විඳින ලෝකූත්තර විපාකය

ලෝකූත්තර විපාක සෝතාපත්ති ඵල (4 වන ධ්‍යානය) චතූර්ථ ධ්‍යානය චෛතසික 33 ත්‍රිහේතුක

... (content truncated to save time) චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති මග්ග චිත්තය - විස්තර

චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති මග්ග චිත්තය

විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති සහ සුඛ සියල්ල නෑවී, උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත සෝතාපත්ති මග්ගය සක්‍රීය වන පළමු ලෝකූත්තර සිත

ලෝකූත්තර මග්ග සෝතාපත්ති මග්ග (4 වන ධ්‍යානය) චතුර්ථ ධ්‍යානය චෛතසික 33 ත්‍රිහේතුක

සෝතාපත්ති මග්ගය යනු සද්ධර්මයට පළමු වරට මුළුල්ලෙන් බැඳීමයි – සංසාරයට නැවත අතින් යා නොහැකි ලෙස මඟ පෙන්වීම.
චතුර්ථ ධ්‍යානයේදී උපේක්ෂා හා ඒකාග්‍රතා පමණක් ඉතිරි වන නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත මේ මග්ගය ක්‍රියාත්මක වෙයි.
සක්කාය දිට්ඨි • විචිකිච්ඡා • සීලබ්බත පරාමාස යන පළමු සංයෝජන තුන බිඳ හෙළයි.
චෛතසික 33ක් (විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති අයින්වී; සුඛ වෙනුවට උපේක්ෂා වේදනා) සමඟ සත්‍ය අවබෝධය උච්චස්ථයට ළඟාවෙයි.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර • මග්ග • ත්‍රිහේතුක

උත්පාදනය: සත්‍ය 4 ඇතුළු ධර්ම විමර්ශනය නිසා අවසන් සංයෝජන 3 බිඳවීම.

ජ්හාන අස්ථාන: චතුර්ථ ධ්‍යානය (උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක්)

ඵල: සෝතාපත්ති ඵලය (citta #55) උපදවා ගැනීම.

චතුර්ථ ධ්‍යානය: විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ සියල්ල නවතා, උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් ඉතිරිවන උතුම් සමාධි මට්ටම.
සෝතාපත්ති: ධම්මපීටිය වෙත වැදීම; සංසාරයේ දොරටුව වැසීම.
මග්ග: අට මග්ගංග සම්පූර්ණයෙන් සමඟ ගැලපෙන ක්‍රියාකාරී සිත.
ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ මූල තුනම එක්ව තිබීම.
නිවසෙන් බේරාගැනීම: දිට්ඨි හා සැක බිඳ හෙළා උතුම් ආරක්ෂාව ලබාගැනීම.

උසස් සමාධි තුළ සංඛාර විමර්ශනය කරන විට, මෙම මග්ගය සොයාගැනීම වේ. එය සරලවම – “ධර්මය හරහා ත්‍රිසංයෝජනය බිඳ හෙළීම”.

වර්ගීකරණය

සංකේතය: ලෝකූත්තර කුසල සිත.
අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු (අසංසෘත්ත ආරම්මණ).
ජ්හාන අයත්කිරීම: චතුර්ථ ධ්‍යානය – උපේක්ෂා හා ඒකාග්‍රතා පමණක් ඇති නිශ්ශබ්ද සමාධිය.
සැලසුම: මග්ග - ඵල මැදිවලින් සංයෝජන ත්‍රිකය බිඳ වැටීම.

අන්තර් සම්බන්ධය

පෙර ජ්හාන 3 මග්ගයන් (34–46) මත පදනම බැඳී චිත්ත #54 ලෙස මෙම චතුර්ථ ධ්‍යානයේ මග්ගය උපදවේ.
ඊළඟට චිත්ත #55 (චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵලය) වහාම උපදින්නාහ.
සමාපත්තියෙන් නිවන අත්දැකීම තවත් නිරවද්‍ය කරයි.

අට මග්ගංග සම්පුර්ණ කිරීම
                            සම්මා දිට්ඨි
                            සම්මා සංකප්ප
                            සම්මා වාචා
                            සම්මා කම්මන්ත
                            සම්මා ආජීව
                            සම්මා වායාම
                            සම්මා සති
                            සම්මා සමාධි
                        

චතුර්ථ ධ්‍යානයේදී විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ ඇතුළු ජ්හාන අංග සන්සිඳ බැවින්, සෝතාපත්ති මග්ග චිත්තයේ චෛතසික ගණන 33කි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සංඥා වේදනා (උපේක්ෂා) චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

චතුර්ථ ධ්‍යාන අංග 6

උපේක්ෂා ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ අඩු කළ නිසා උපේක්ෂා සහ ඒකාග්‍රතා පමණක් ඉතිරිවී ගැඹුරු නිශ්ශබ්ද සමාධිය යෙදේ.

                        ජ්හාන සංයෝගයේ විශේෂාංග
                        උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා ප්‍රීතියට පස්සෙන් මතුවන නිසා, මග්ග සිතේ සමාධිය ඉතා රිඳවුණු බව පෙන්වයි.
සම්මා සමාධි + සම්මා සති + සම්මා වායාම එකසাথে ක්‍රියාත්මකයි.

                    

1. භාවනා මධ්‍යස්ථාන භික්ෂුව
පරම ශාන්ත සමාධිය තුළ සත්‍ය 4 විමසා, සක්කාය දිට්ඨිය පළමු වරටම බිඳ හෙළන අවස්ථා. සරල ජීවිතේදී යළි “මම” වාක්‍ය නැතිව පවතී.

2. ගෘහස්ථ භාවනාකරුවාගේ පළමු ආරක්ෂාව
භාවනා මෙනෙහි කිරීමේදී කාමගුණ අපගමනයෙන් පසුව, ශාන්ත සතුටක් මත සීලබ්බත පරාමාසය අත්හැරීම වැඞීවී සිදුවේ.

3. එක්සා අභිධර්මී විද්වතුමා
ධර්ම දහම් නිතර විවරණය කරන විද්වතුමන්ට, සත්‍ය 4 සම්බන්ධ අවබෝධය පළමු වරටම අතිශය නිශ්ඵල බව පෙන්වයි; විචිකිච්ඡා සදාකාලිකව නාස්ති වෙයි.

ලෝකූත්තර මග්ග සිතක් වශයෙන්, චිත්ත කාලය තුළම සංයෝජන 3 (සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස) අනාගතයේ නැවත නොමැතිව නාවා බිඳ දමයි.
ඉන්පසු චිත්ත #55 (චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵලය) වහාම උපදිමින් නිවන සුව පළමු වරට අත්දැකීමට ඉඩ සලසයි.
චතුර්ථ ධ්‍යානයේ උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා සමාධිය නිසා, සමාධි-ප්‍රඥා සමානුපාතික භාවය අතිශයින් ස්ථිර වේ.
මෙම මග්ගය වතුම සෝතාපත්ති ස්ථානය සම්පූර්ණයෙන්ම විමෝචනයට පත්කරගැනීමට පහසු කරයි.

අන්තර් සම්බන්ධතා

පෙර පියවර: පිරිසිදු ශීලය + සමාධිය සංවර්ධනය.

මෙම පියවර: නිවන දැනගැනීමේ පළමු ස්ථාවර මග්ගය.

ඊළඟ පියවර: ඵල සමාපත්තියෙන් අත්දැකීම් නිර්මාණය.

ඉදිරි සන්ධිය: සකදාගාමී මග්ගයට යාමට පදනම.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

සීලය හා ආහාර සංවරයෙන් සමාධිය ශක්තිමත් කර, චතුර්ථ ධ්‍යානයට යෙදෙන උපේක්ෂා-සමතුලිත භාවය වර්ධනය කරන්න.
විචාර/ප්‍රීති/සුඛ රහිත නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත සත්‍ය 4, පටිච්චසමුප්පාදය පරීක්ෂා කරන්න.
නිවනට ආරම්භක මග්ගය පෙන්නුම් කරන අවස්ථාවේදීම දෙවෙනි අරුත දැනගන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

සමාධි අත්දැකීම් සතුටට හෝ මැනවින් මග නොහරින්න.
සම්මා චරිත, සම්මා වායාම ඉතා සංවරයෙන් පවත්වා ගැනීම.
අන්‍යයන්ට ධර්මය දෙන විට, දිට්ඨි භංගය ස්ථාවරවම පැහැදිලි කිරීම.

මතක සටහන

චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති මග්ගය යනු, උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා මත ත්‍රිසංයෝජනය බිඳ හෙළන පළමු ලෝකූත්තර අවස්ථාවයි. මේ මග පසු පියවර සියල්ලට ද්‍රවණය දෙයි.

සාරාංශයෙන් – චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති මග්ග චිත්තය

🌊

උපේක්ෂා සමාධිය

විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ නැති, උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් ඇති සමාධියක මත මග්ගය ක්‍රියාත්මකයි.

🛡️

සංයෝජන බිඳ වැටීම

සක්කාය දිට්ඨි • විචිකිච්ඡා • සීලබ්බත පරාමාස නසයි.

🧘

චෛතසික 33

විතර්ක/විචාර/ප්‍රීති/සුඛ අයින්වී, උපේක්ෂා වේදනා සහිත ත්‍රිහේතුක සංයුතිය.

✨

අතුරුසන්ධිය

චිත්ත #55 (චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵලය) උපදවයි; ඉදිරි මග්ගයන්ට පදනම.

චතුර්ථ ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති මග්ග චිත්තය – උපේක්ෂාමය නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත සත්‍ය අවබෝධය සක්‍රීය කර, සංසාරයේ දොරටුව සදාකාලිකව වැසන පළමු ලෝකූත්තර මග්ගයයි.

}