මුල් පිටුවට

තෘතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය

අරහත් මග්ගයෙන් පසු, සියලු කේලෙස් සදාකාලිකව නිමවූ බව සනාථ කරන්නා වූ නිවන සුව තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත රසවින්දන අවසන් ලෝකූත්තර සුවය

ලෝකූත්තර විපාක අරහත් ඵල (3 වන ධ්‍යානය) තෘතීය ධ්‍යානය චෛතසික 34 ත්‍රිහේතුක
  • අරහත් මග්ගයෙන් පසු වහාම උපන්නා වූ අවසන් ලෝකූත්තර විපාකය මෙයයි.
  • නව කේලෙස් කිසිවිට නැවත නොඇදෙන බව තහවුරු කරමින්, නිවන සුව සදාකාලිකව රසවින්දයි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ සුඛ + උපේක්ෂා සමාධිය මත සිත සම්පූර්ණයෙන් නිමාවට ගෙනයයි.
  • චෛතසික 34ක් (විතර්ක/ප්‍රීති නොමැති) සමඟ ත්‍රිහේතුක විපාකයක්.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර විපාක • ත්‍රිහේතුක

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු පමණක්.

ඵල කාර්යය: සංසාරය අවසන් වූ බව සනාථ කිරීම.

ඊළඟ: අරහත් ඵල සමාපත්තියෙන් නිවන සුව නිතර අත්විඳීම.

  • අරහත්: සංයෝජන 10ම නසන අවසන් විමුක්ති තත්ත්වය.
  • ඵල: මග්ගයේ ක්‍රියාවෙන් උපන් නිවන සුවේ රසවින්දනය.
  • තෘතීය ධ්‍යානය: සුඛ සහ උපේක්ෂා පමණක් පවතින නිශ්ශබ්ද සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ මූල තුනම සදාකාලිකව පවතින්නාවූ විපාකය.

සංග්‍රහ වචනයක් ලෙස – “නිවන සුව සදාකාලිකව රඳවාගන්නා අවසන් විපාකය” යනු අරහත් ඵලය.

වර්ගීකරණ

  • අභිධර්ම නාමය: ලෝකූත්තර විපාක (අරහත්).
  • ජ්හාන වර්ගය: තෘතීය ධ්‍යානය.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: අරහත් මග්ගයෙන් වහා පසු.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #52 (අරහත් මග්ග) -> චිත්ත #53 (අරහත් ඵල).
  • ඵල සමාපත්තියෙන් නිවන සුව නිතර රසවින්දිය හැක.
  • අනාගත උපපත්තියක් නොතිබීම නිසා නිවනම අවසන් අරමුණ.

අට මග්ගංග සම්පූර්ණ කිරීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

තෘතීය ධ්‍යානයේ විතර්ක/ප්‍රීති නොමැති නිසා, අරහත් ඵලයේදීද චෛතසික 34ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

තෘතීය ධ්‍යානයේ ජ්හාන අංග

සුඛ ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

සම්මා සමාධිය + සම්මා ප්‍රඥාව එකට ක්‍රියාත්මක ය; නිවන සුව අඛණ්ඩව පවතින හේතු මෙයයි.

ඵල සමාපත්තියට පදනම

  • සම්මා සමාධිය, සම්මා සති, සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාත්මක වීම නිසා නිවන සුව නිතර රඳවයි.
  • විතර්ක/ප්‍රීති නොමැති නිශ්ශබ්දභාවය නිසා කිසිදු ආවේගික හෑල්ලීමක් නොඇත.
1. නිශ්ශබ්ද අරණ්‍ය භික්ෂු
අරහත් මග්ගයෙන් පසු වනයේ නිශ්ශබ්දයෙන් වසන භික්ෂූන් වහන්සේට, ඵල සමාපත්තියෙන් නිවන සුව නිතර රසවින්දිය හැක.
2. ධර්ම සේවකයා
සමාජ කටයුතු අතර කාය/වාක් ක්‍රියාවන් සරල කරගෙන, නිරන්තර සමාධියෙන් නිවන සුව පවත්වාගැනීම අත්දැකීමක්.
3. හෙවත් අරහත් භාවිතය
නිතර නිශ්ශබ්ද ඵල සමාපත්තියට පිවිස ධර්මය උගන්වන අරහත් භික්ෂුවාට, සදාකාලික කරුණාව හා උපේක්ෂාව පවතී.
  • අභිධර්මය අනුව, අරහත් මග්ගය කේලෙස් 10 ම නසන ක්ෂණයකි; ඵල චිත්තය එම ක්‍රියාවේ විපාකය ලෙස දැක්වේ.
  • චිත්තය පැවතීමේ කාලය තුළ කිසිදු කේලෙස් නැවත නැඟීමේ අවකාශයක් නැත.
  • ඵල සමාපත්තියෙන් මේ විපාකය නැවත නැවත උත්පන්න කර නිවන සුව දිගටම අත්විඳිය හැක.
  • සංසාරය අවසන් නිසා, කර්ම බලය නවතී; කාම, රූප, අරූප යන කිසිත් නැවත නොඇදේ.

අරහත් මග්ග-ඵල සම්බන්ධය

චිත්ත #52: අරහත් මග්ග (තෘතීය ධ්‍යානය)

චිත්ත #53: අරහත් ඵල (තෘතීය ධ්‍යානය)

එකම චෛතසික 34 කට්ටලය යෙදෙයි; මග්ගය කේලෙස් නසයි, ඵලය නිවන සුව සදාකාලිකව රඳවයි.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • ඵල සමාපත්තිය නිතර අභ්‍යාස කර, නිවන සුව ජීවිතයට ගෙන එන්න.
  • සතිපට්ඨාන 4 ක් ක්‍රියාත්මකව තබා, සූක්ෂම මනෝද්වේශයන් සොයාගන්න.
  • අන්‍යයන්ට ධර්මය උගන්වන විට සරලභාවය හා කරුණාව සුරකින්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • අභිමානයට ඉඩ නොදෙන්න; නිහතමානී ලක්ෂණය තබාගන්න.
  • සමඟි සමාජසেবা අතරතුර ද නිශ්ශබ්ද සමාධිය අහිමි නොකරන්න.
  • කේලෙස් නැති වුවද කරුණා-මෛත්‍රී අඛණ්ඩව රඳවන්න.

මතක සටහන

අරහත් ඵලය යනු සංසාරය අවසන් වූ බවට සත්‍යයයි. තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමුද්‍රය මත එය නිතර අත්විඳින්න.

සාරාංශයෙන් – තෘතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය

🌅

අවසන් නිමාව

සංසාරය අවසන් වූ බව ප්‍රකාශ කරන අවසන් විපාකය.

🛡️

කේලෙස් ආරක්ෂාව

කිසිදු සංයෝජන නැවත නැඟී නොසිටීමට සදාකාලික භාරකාරිය.

🧘

චෛතසික 34

විතර්ක/ප්‍රීති රහිත ත්‍රිහේතුක සංයුතියෙන් නිර්මාණය.

✨

ඵල සමාපත්තිය

නිවන සුව නිතර අත්විඳීමට උපකාරී අවසන් භාවිතය.

තෘතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය – සංසාරය නිමවූ බව සනාථ කරමින්, නිවන සුව සදාකාලිකව රඳවා ගන්නා ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර විපාකයකි.

සාධු! සාධු! සාධු!

අරහත් ඵලය සාර්ථකයි • නිවන සුව නිතර සිහිගන්වන්න.

ඵල සමාපත්තියෙන් ලැබෙන නිවන සුව ජීවිතයේ සෑම ක්ෂණයකටම අත්වැසි කර, සර්වදා කරුණා-මෛත්‍රී ප්‍රචාරය කරන්න.

}