මුල් පිටුවට

තෘතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ග චිත්තය

සියලු සංයෝජන 10 ක් සම්පූර්ණයෙන් නසමින් නිරුපධිශීල නිවනට ඇතුළු කරන, තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත ක්‍රියාත්මක වන අවසන් ලෝකූත්තර මග්ගය

ලෝකූත්තර මග්ග අරහත් මග්ග (3 වන ධ්‍යානය) තෘතීය ධ්‍යානය චෛතසික 34 ත්‍රිහේතුක
  • අරහත්ත මග්ගය යනු සංසාරයේ සියලු කේලෙස් සම්පූර්ණයෙන් නසන අවසාන මග්ගයයි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත, සුඛ + උපේක්ෂා පමණක් පවත්වාගෙන මේ අවසන් කේලෙස් 5 (රූපරාග සිට අවිජ්ජා) නසයි.
  • චිත්තය ත්‍රිහේතුකයි – අලෝභ, අදෝස, අමෝහ චිරස්ථායිව ක්‍රියාත්මකයි.
  • චෛතසික 34ක් සමඟ, විතර්ක/ප්‍රීති නොමැති නිශ්ශබ්ද සමාධිය අරහත් බවට පදනම සපයයි.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර මග්ග • ත්‍රිහේතුක • තෘතීය ධ්‍යානය

කාර්යය: සංයෝජන 10ම නසීම.

ඊළඟ: අරහත් ඵලය (citta #53).

ප්‍රතිඵලය: සංසාරය අවසන්, කිසිදු උපපත්තියක් නැත.

  • අරහත්: සියලු කේලෙස් හා කර්ම බන්ධන සම්පූර්ණයෙන් නසන තත්ත්වය.
  • මග්ග: අට මග්ගංගක් සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක වී කේලෙස් නසන ක්‍රියාකාරී ශක්තිය.
  • තෘතීය ධ්‍යානය: සුඛ-උපේක්ෂා පදනම් වන නිශ්ශබ්ද සමාධිය, අවසාන විමර්ශනය විහිදුණු වේ.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ/අදෝස/අමෝහ මූල තුන පිරිපහදු බවෙන් ක්‍රියාත්මකයි.

සාරාංශයෙන් – “නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත අවිශ්වාසික විමසුමෙන් සකස් වූ අවසන් මග්ගය” යනු අරහත් මග්ගයයි.

වර්ගීකරණ

  • වර්ගය: ලෝකූත්තර කුසල (අරහත් මග්ග).
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • ජ්හාන වර්ගය: තෘතීය ධ්‍යානය.
  • කාලය: අනාගාමි ඵලයෙන් පසු, අවසන් සංයෝජන 5 නසන මොහොත.

අන්තර් සම්බන්ධතා

  • පූර්ව ලෝකූත්තර මග්ග 6 ක් (සෝතාපත්ති→අනාගාමි) නිසා පදනම සකස්.
  • චිත්ත #53 (අරහත් ඵලය) වහාම අනුවේ.
  • අරහත් සමාපත්තියට පදනම.

අට මග්ගංග

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

තෘතීය ධ්‍යානයේ විතර්ක/ප්‍රීති නැති නිසා, අරහත් මග්ගයේදීද චෛතසික 34ක් පමණක් යෙදේ.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

තෘතීය ධ්‍යානයේ ජ්හාන අංග

සුඛ ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

සම්මා සමාධිය + සම්මා ප්‍රඥාව අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කරමින් අවසන් කේලෙස් නසයි.

අවසාන සංයෝජන නසන ක්‍රියාව

  • රූපරාග, අරූපරාග, මානා, උද්ධච්ච, අවිජ්ජා – මේ 5 නසන ක්ෂණයයි.
  • සම්මා සමාධිය විසින් උපේක්ෂා සමඟ නිශ්ශබ්ද විමර්ශනයක් සපයයි.
1. වනයේ අනාගාමි භික්ෂු
කාමික ආකර්ෂණ නැතිවීමෙන් පසු, තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය මත අවසාන සංයෝජන උදිරණය නසන අරහත් මග්ගය අත්විඳේ.
2. මහා කටයුතු අතර නිශ්ශබ්ද සමාධිය
ධර්ම සේවාකාරියාට දීර්ඝ හා දුෂ්කර මිනිසුන් අතර සේවය කළ ද, සිත අරහත් මග්ගයට යොමුවන අවසන් අවස්ථාවේ නිශ්ශබ්දභාවය පෙනේ.
3. සමාධි හා ප්‍රඥා සමානුපාතික භාවය
නිශ්ශබ්ද රූපාවචර සමාධිය මත නිරන්තර විපස්සනාවෙන් සිත අරහත් මග්ගය හඳුනාගනී – කුමටත් මිනිසුන්ටත් අභිලෂිත නිමාවක්.
  • අභිධර්මය අනුව, අරහත් මග්ගය පවතින්නේ එකම චිත්ත චලනයක් ලෙසයි – ඒ ක්ෂණයෙන් සියලු සංයෝජන නසාගනී.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය වශයෙන්, මානා/උද්ධච්ච/අවිජ්ජා වැනි සූක්ෂම කේලෙස් පවා විමර්ශනයට ලක්කරයි.
  • අරහත් මග්ගයෙන් පසු, අරහත් ඵලය (#53) වහාම උපදිමින් නිවන සුව දිගුවෙන් රඳවයි.
  • මෙය සංසාරයේ අවසන් කේතයක් බැවින්, අරහත් භාවය විවෘතව සනාථ කරයි.

අවසාන සංයෝජන නසන සිතියම්

සාක්කායදිට්ඨි → අනාගාමි පියවර

අවසාන 5: රූපරාග, අරූපරාග, මානා, උද්ධච්ච, අවිජ්ජා

මෙම පස්ම අරහත් මග්ගයෙන් පමණක් නසයි – එතැනින් ඉදිරියේදී උපපත්තියක් නැත.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • සතිපට්ඨාන + විපස්සනාව එක් කර කරුණු අතින් උපචාර/අපනා සමාධිය පවත්වාගන්න.
  • කම්මික ස remaining duties calmly observe as anicca/dukkha/anatta while resting in third jhana.
  • නිශ්ශබ්ද භාවගත අනුපිළිවෙල (පටිච්චසමුප්පාද) කෙරෙහි නිතර නිර්විත වෙන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • අවසාන කේලෙස් පවා විචාරණයට බාරමැති බැවින්, කිසිදු අභිමානයකට ඉඩ නොදෙන්න.
  • දිනපතා කර්මික කටයුතු සරල කර, භාවනාවට වැඩි වෙලාවක් ලබාදෙන්න.
  • අනෙක් අයට අරහත් මග්ගයෙන් සිහිගැන්වීමේදී, භාවනා අත්දැකීම්ට වඩා ප්‍රතිපත්ති මඟ පෙන්වන්න.

මතක සටහන

අරහත් මග්ගය යනු සංසාරයේ අවසාන ධාවකයයි. තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සුව පවත්වාගනිමින්, අනාගාමී පියවරෙන් ඉදිරියට ගිය හිතවතෙකුට මෙය සරල නිමාවකි.

සාරාංශයෙන් – තෘතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ග චිත්තය

🌳

අවසාන මග්ගය

සංසාරය නිමාකරන නිෂ්පාදන ක්ෂණය.

🗝️

සංයෝජන 10 නසයි

අවසාන 5 සංයෝජන ද මග්ගයත් සමඟ විනාශ වේ.

🧘

චෛතසික 34

විතර්ක/ප්‍රීති නොමැති ත්‍රිහේතුක සංයුතිය.

ඊළඟ

අරහත් ඵලය (#53) හා අරහත් සමාපත්තිය.

තෘතීය ධ්‍යානයේ අරහත් මග්ග චිත්තය – සියලු බන්ධන කඩන, නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත නිවනට පූර්ණයෙන් ඇතුළු කරන ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර මග්ගයකි.

}