මුල් පිටුවට

තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි ඵල චිත්තය

අනාගාමි මග්ගයෙන් පසු, කාමරාගය සහ පටිඝය සම්පූර්ණයෙන් නිවා වීමේ නිශ්ශබ්ද සුව තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය මත අත්විඳින ලෝකූත්තර විපාකය

ලෝකූත්තර විපාක අනාගාමි ඵල (3 වන ධ්‍යානය) තෘතීය ධ්‍යානය චෛතසික 34 ත්‍රිහේතුක
  • අනාගාමි මග්ගයෙන් වහා පසු උපන්නා වූ විපාකයයි – කාමරාගය හා පටිඝය නැවත නැගී නොසිටින බව තහවුරු කරයි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ සුඛ-උපේක්ෂා සමාධිය මත නිවන සුව සදාකාලිකව රඳවයි.
  • චිත්තය ත්‍රිහේතුක නිසා, අලෝභ-අදෝස-අමෝහ තත්ත්වය අඛණ්ඩව දැනේ.
  • චෛතසික 34ක් සමඟ, විතර්ක හා ප්‍රීති නොමැති නිශ්ශබ්ද සංයුතියේ සිත නිවාඩු වේ.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර විපාක • ත්‍රිහේතුක • තෘතීය ධ්‍යානය

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු පමණක්.

ඊළඟ පියවර: අනාගාමි ඵල සමාපත්තිය, ඉන්පසු අරහත් මග්ගය.

සංසාර ප්‍රතිඵලය: කාම ලෝකයට ඉදිරියේදී නැවත උපතක් නැත.

  • අනාගාමි: කාම ලෝකයට නැවත නොඇදෙන කෙනා – සංසාරය සීමා කරගැනීම.
  • ඵල: මග්ගයෙන් කරන ලද කේලෙස් විනාශයේ සෘජු විපාකය.
  • තෘතීය ධ්‍යානය: සුඛ සහ උපේක්ෂා පමණක් පවත්නා නිශ්ශබ්ද සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ – සම්මා චිත්තභාවය පවත්වා ගැනීම.

මෙය කේලෙස් නැති වූ සත්ත්වයකට ලබාගත් සදාකාලික නිවන සුව වේ – කාම ගුණයෙන් කිසිදු විලසීම් නැත.

වර්ගීකරණ

  • වර්ගය: ලෝකූත්තර විපාක චිත්තය.
  • ජ්හාන වර්ගය: තෘතීය ධ්‍යානය (සුඛ + උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා).
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • කාලය: අනාගාමි මග්ගයෙන් වහා පසු.

අන්තර් සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #50 (මග්ග) -> චිත්ත #51 (ඵල).
  • ඵල සමාපත්තියෙන් එම සුව නැවත නැවත අත්විඳිය හැක.
  • අරහත් මග්ගයට පදනම් වන අවසන් පූර්වගාමී විපාකය.

අට මග්ගංග ප්‍රතිසංවේදනය

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

තෘතීය ධ්‍යානයේ විතර්ක/ප්‍රීති නැති නිසා, අනාගාමි ඵලයේදීද චෛතසික 34ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

තෘතීය ධ්‍යාන අංග

සුඛ ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

විචාර/ප්‍රීති නොමැති නිශ්ශබ්දභාවය නිසා, නිවන අත්දැකීම ශාන්ත හා දිගු වේ.

ඵල සමාපත්තියට පදනම

  • සම්මා සමාධිය, සම්මා සති, සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාත්මක වීම නිසා ඵල සමාපත්තිය පහසු වේ.
  • අනාගාමී සුව නිතර රඳවා ගැනීමට නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂාව කේන්ද්‍ර කරයි.
1. අරණ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේ
කාම දෙවියන්ගේ වගුරැල් පසුබැස අරණ්‍යයේ වසන භික්ෂුවෙකුට, ඵල සමාපත්තියේදී නිශ්ශබ්ද සුව අවධාරණය වේ.
2. ගෘහස්ථ භාවනා සමාජය
දිව්‍යධාතු පේම අඩාලයක් දැනෙන සේ, සමාජ කටයුතු අතර සාම අරමුණින් කටයුතු කරන ගෘහස්ථයෙකුගේ සිත තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි ඵලය රසවිඳේ.
3. දේශනා කළ නායකයා
අන්‍යයන්ට ධර්මය දෙන විට කාමරාගය නැවත නැඟී නොසිටීම නිසා, කාර්යභාරයකදීද නිශ්ශබ්ද සමාධිය පවත්වා ගනී.
  • අනාගාමි මග්ගය කේලෙස් නසන ක්ෂණය විශ්ලේෂණයෙන්, ඵල චිත්තය එම ක්‍රියාවෙන් උපන් නිවන සුව රසවින්දනේ විපාකයයි.
  • අනාගාමී වශයෙන් අපට්‍යසංවෘත්තධර්මයක් – කාමික ආශාවන වසඟ නොවන බව අභිධර්මයෙන් තහවුරු කරයි.
  • ඵල සමාපත්තියෙන් මෙය නැවත නැවත ක්‍රියාත්මක වන විට, අනාගාමී භාවය ශක්තිමත් වෙයි.
  • අරහත් මග්ගයට පෙර, අවසන් සත්‍ය උපජීවනයේ පදනම ලෙස මෙය සලකනු ලැබේ.

චිත්ත සැකිලි

මග්ග -> ඵල: #50 -> #51

ඵල -> සමාපත්තිය: නිවන සුව අඛණ්ඩව රඳවයි.

ඊළඟ සන්ධිය: අරහත් මග්ගයේදී ඉතිරි සංයෝජන 5 (රූපරාග, අරූපරාග, මානා, උද්ධච්ච, අවිජ්ජා) නසායි.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය නිතර අභ්‍යාස කර, සතිපට්ඨානයන් සමඟ නිවන සුව සිහිගන්වන්න.
  • මනෝදෝර්ය පසඳ භාවිතයෙන් කාම සන්වේග නැවත නොඇදෙන සේ නිරීක්ෂණය කරන්න.
  • ධර්මදේශනා/ආලෝකන පවා නිශ්ශබ්ද බවට ගෙන යන විධානයෙන් කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • ඵල අත්දැකීම ගැන ගැවීම් නොවී නිහතමානීව පවත්වා ගැනීම.
  • සමාධිය කෙරෙහි පහසුවට මැදිවෙන කාමික ආසක්තියන් වෙන් කර තබාගන්න.
  • සමාජ කටයුතු අතර සීමාවන් පවත්වමින් කාය/වාක් සංවරය කඩාවැටී නොයෑම.

මතක සටහන

අනාගාමි ඵලය යනු කාමරාග හා පටිඝ නිවා වීමේ නිශ්ශබ්ද සුවයි. මේ නිශ්ශබ්දභාවය කෙරෙහි ආරක්ෂාව තබාගැනීම අරහත් මග්ගයට යාමට අත්‍යවශ්‍යය.

සාරාංශයෙන් – තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි ඵල චිත්තය

🌈

නිශ්ශබ්ද සුව

තෘතීය ධ්‍යානයේ සුඛ + උපේක්ෂා මත නිවන සුව අඛණ්ඩව රඳවයි.

🛡️

කාම ආරක්ෂාව

කාමරාගය හා පටිඝය නැවත නැගීමට ඉඩ නොදෙන විපාකය.

🧘

චෛතසික 34

විතර්ක/ප්‍රීති නැති ත්‍රිහේතුක සංයුතියේ සම්පූර්ණ භාවිතය.

ඊළඟ පියවර

ඵල සමාපත්තියෙන් අනාගාමි සුව වර්ධනය කර, අරහත් මග්ගයට පදනම.

තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි ඵල චිත්තය – කාමරාගය හා පටිඝය සම්පූර්ණයෙන් නිවා වීමේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය අත්විඳීමට ඉඩ සලසන, ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර විපාකයකි.

}