මුල් පිටුවට

තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි මග්ග චිත්තය

සෝතාපන්න හා සකදාගාමී පියවරෙන් ඉදිරියට ගොස්, කාමරාගය සහ පටිඝය සම්පූර්ණයෙන් නසන තෘතීය ධ්‍යානයේ ලෝකූත්තර මග්ගය

ලෝකූත්තර මග්ග අනාගාමි මග්ග (3 වන ධ්‍යානය) තෘතීය ධ්‍යානය චෛතසික 34 ත්‍රිහේතුක
  • අනාගාමී මග්ගය යනු කාමරාගය හා පටිඝය සම්පූර්ණයෙන් නසන එළවළු මග්ගයයි – ඉදිරියේ දී කාම ලෝකයට ආපසු නොඉපදි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේදී විතර්ක හා ප්‍රීති නොමැති නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත, සුඛ + උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා පමණක් හරහා මෙම මග්ගය ක්‍රියාත්මක වෙයි.
  • චිත්තය ත්‍රිහේතුකයි (අලෝභ, අදෝස, අමෝහ) – නිවනත කිසිදු අත්හිටියක් නැතුව ඉදිරියට ගෙන යයි.
  • චෛතසික 34ක් සහිතව, සකදාගාමී මග්ගයෙන් ඉදිරියට යාමට අවශ්‍ය සමාධි-ප්‍රඥා එකට මුසු කරයි.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර මග්ග • ත්‍රිහේතුක • තෘතీయ ධ්‍යානය

කාර්යය: කාමරාගය/පටිඝය සදාකාලිකව නසීම.

ඊළඟ පියවර: අනාගාමි ඵලය (citta #51).

සංසාර ප්‍රතිඵලය: දේවාලෝකයේ රූපාවචර භවයක දී ආගාමනයක් පමණක් ඉතිරි වේ.

  • අනාගාමී: “නැවත ආගාමනය නොකරන්නා” – කාම ලෝකයට ආපසු නොඉපදි.
  • මග්ග: අට මග්ගංග සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අවසන් පෙන්නුම.
  • තෘතීය ධ්‍යානය: සුඛ/උපේක්‍ෂා මත පදනම් වූ නිශ්ශබ්ද සමාධිය (විතර්ක/ප්‍රීති නොමැති).
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ – සම්මා දිට්ඨිය හා ප්‍රඥාව පිරිපහදු කරයි.

පද විග්‍රහය සරලව: “නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත කාමරාගය සදාකාලිකව නසා අනාගාමී වීම.”

වර්ගීකරණය

  • වර්ගය: ලෝකූත්තර කුසල සිතුවිල්ල.
  • ජ්හාන වර්ගය: තෘතීය ධ්‍යානය (සුඛ + උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා).
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු (අසංසෘත්ත ආරම්මණ).
  • සම්භවය: සකදාගාමී ඵලයෙන් පසු, කාමරාග පටිඝ සම්පූර්ණයෙන් නසන අවස්ථාව.

සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #48/#49 මතින් සදාකාලික ආරක්ෂාවක් ලබාගත් පසු කේලෙස් ඉවත් කිරීම.
  • අනාගාමී ඵලය (#51) වහාම අනුවේ.
  • අරහත් මග්ගයට පදනම් වන පියවර.

අට මග්ගංග සම්පුර්ණ කිරීම

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

තෘතීය ධ්‍යානයේ විතර්ක හා ප්‍රීති නැති නිසා, අනාගාමී මග්ග චිත්තයේ චෛතසික 34ක් පමණි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

තෘතීය ධ්‍යාන අංග

සුඛ ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

කේලෙස් විනාශය සඳහා අවශ්‍ය ශාන්ත අරමුණ සැපයීමට මෙම සංයුතිය උපකාරී.

ජ්හාන සංයෝගයේ විශේෂය

  • සම්මා සමාධිය + සම්මා සති + සම්මා වායාම එකට වැඩ කරමින් කේලෙස් නැති කරන ආත්ම යාය.
  • විතර්ක/ප්‍රීතිඅඩුවීමෙන් නිශ්ශබ්ද උපේක්ෂාව කාමරාගය තවත් වටහා ගැනීමට ඉඩ සලසයි.
1. දීර්ඝ භාවනාකරුවා
ආරම්භයේ දී කාමගුණයට අළුත් උනබව තවමත් දැනේදත්, තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධියෙන් ඒවා වෙන් කිරීමේ හැඟීම වැඩි වෙයි.
2. වනයේ නිරුද්ධ සමාධි
පාලිත අරණ්‍යයක නිශ්ශබ්ද සේනාසනයක සිටින භික්ෂුන් වහන්සේට, කාමගේ මූලාවශ්‍යතාව නැති වීම පසුව අනාගාමී මග්ගය උදාවි.
3. සමාජ නායක භික්ෂුවා
සමාජ කටයුතු අතරතුර සෘජු සංග්‍රහය කරත්, සිත තුළ කාමගුණ නැතිවී අනාගාමී මග්ගය සපිරීමේ නිශ්චිත සලකුණක් ලෙස දැනෙයි.
  • මග්ග චිත්තය කේලෙස් නසා වන විට, ඒ කේලෙස් සපයන කර්ම කටයුතු නැවත නැගී නොසිටින්නට අභිධර්මයෙන් තහවුරුවෙයි.
  • අනාගාමී මග්ගය කාමරාගය හා ඒ සමඟ ගලන පටිඝය සදාකාලිකව නසයි; ඉතිරි සංයෝජන 5 (රූපරාග සිට අවිජ්ජා දක්වා) පසුව අරහත් මග්ගයේදී නසයි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය නිසා, කාමික ආකර්ෂණ සඳහා බාහිර අත්දැකීම්වල බලය කෙලින්ම අඩුවේ.
  • මග්ගයෙන් පසු වහාම අනාගාමී ඵලය උපදින අතර, සමාපත්තියෙන් එය දිගටම පවත්වාගන්නට හැක.

සම්ප්‍රප්ති ස්කන්ධය

පෙර පියවර: සකදාගාමී මග්ග/ඵලය

වර්තමානය: අනාගාමී මග්ග (තෘතීය ධ්‍යානය)

ඊළඟ: අනාගාමී ඵලය (citta #51)

අනාගාමී ස්ථානය සාර්ථක වූ පසු, අරහත් මග්ගයට මඟ විවර වෙයි.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • සීලයෙන් උපන් පිරිසිදු භාවය නිතර පරීක්ෂා කර සමාධියේ ආරක්ෂාව තබාගන්න.
  • කර්මික චිත්තවේග අඩුකිරීමට සතිපට්ඨාන ගුණ 4 නිතර ක්‍රියාත්මක කරන්න.
  • කිරිටු කතා, කාමික උද්දීපන වලින් ඉවත සිට සමාධිය නිර්මාණය කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • නවීන ගැටළු අතර සිත අතුරුදන් වීමෙන් ආරක්ෂා කර ප්‍රඥාවට ප්‍රමුඛත්වය දෙන්න.
  • අත්දැකීම් ගැන අන්‍යයන්ට අධික ලෙස පවසා ගෞරවයක් බිහි නොකරන්න.
  • කේලෙස් අඩුවීම සනාථ කරන ලද අයුරින් මට-මගේ හැඟීම් සම්පූර්ණයෙන් සන්සුන් කරන්න.

මතක සටහන

අනාගාමි මග්ගය යනු සංසාරයේ කාම ආකර්ෂණය සම්පූර්ණයෙන් වසා දමන පියවරයි. තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සුව සුරක්ෂිත කරගෙන, නිවනට සිත නිරන්තර යොමු කරන්න.

සාරාංශයෙන් – තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි මග්ග චිත්තය

🪷

කාමරාග නිමාව

කාමරාගය හා පටිඝය සම්පූර්ණයෙන් නසා, කාම ලෝකයෙන් ඉවත යයි.

🌌

නිශ්ශබ්ද සමාධි

විතර්ක/ප්‍රීති නැති තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය විසින් මග්ගය ශක්තිමත් කරයි.

🧘

චෛතසික 34

ත්‍රිහේතුක ආකාරයෙන් අලෝභ-අදෝස-අමෝහ මූල නිරන්තර ක්‍රියාත්මකයි.

✨

ඊළඟ පියවර

අනාගාමි ඵලය (#51) වහාම උපදවා, අරහත් මග්ගයට මඟ විවර වේ.

තෘතීය ධ්‍යානයේ අනාගාමි මග්ග චිත්තය – නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත කාමරාගය/පටිඝය සදාකාලිකව නසා, සංසාරයෙන් කාම භවය ඉවත් කරන ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර මග්ගයකි.

සාධු! සාධු! සාධු!

අනාගාමි මග්ගය සාර්ථකයි • නිශ්ශබ්ද සමාධිය නිතර සුරකින්න.

කාම රාගය අනුප්පාදයෙන් නිවන වතුර රසවින්දනයට මේ මග්ගය භාවිතා කර ඉදිරි අනාගාමී භාවයට පදනම ශක්තිමත් කරන්න.

}