මුල් පිටුවට

තෘතීය ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵල චිත්තය

තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් පසු වහාම උත්තේජනය වන, නිවන සුව අත්විඳීම නිරන්තර කරවන ලෝකූත්තර විපාක සිතුවිල්ල

ලෝකූත්තර විපාක සෝතාපත්ති ඵල (3 වන ධ්‍යානය) තෘතීය ධ්‍යානය චෛතසික 34 ත්‍රිහේතුක
  • සාමාන්‍යයෙන් සෝතාපත්ති මග්ගය සිදු වූ වහාම, ඒ මගින් උපන් නිවන අත්දැකීම මෙහිදී විපාක ලෙස රසවිඳින ලෝකූත්තර සිතකි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය තුළ, සුඛ හා උපේක්ෂා පමණක් යෙදෙන නිසා ඒ අත්දැකීම දීප්තව පවතී.
  • සංයෝජන තුන (සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස) නැවත නැගීමෙන් ආරක්ෂාව ලබාදේ.
  • චෛතසික 34 (තෘතීය ධ්‍යානයේ විතර්ක, ප්‍රීති නැතිකම) සමඟ ත්‍රිහේතුක විපාකයක්.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර • විපාක • ත්‍රිහේතුක

උත්පාදනය: සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් පසු වහාම.

අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු පමණක්.

කාර්යය: නිවන සුව නිරන්තර රඳවා ගැනීම, අනාගත ජීවිතවල ආරක්ෂාව.

  • සෝතාපත්ති: “සෝතා” (ධර්ම ප්‍රවාහය) වෙත “අපත්ති” (ඇද වැටීම) – නිවන කඳුලු දොරටුව.
  • ඵල: මග්ගෙහි කළ ක්‍රියාවලිය නිසා උපන් විපාකය. මෙහිදී නිවන සුව සිත තුළ රුචිරව පවතිනවා.
  • තෘතීය ධ්‍යාන:විචාර හා ප්‍රීති නෑවී, අවුල නොමැති සුඛ හා උපේක්ෂා-ඒකාග්‍රතා පවතින සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ – මංගල මූල තුනම සමීපව ක්‍රියාත්මකයි.

වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි නිවන රසය, සමාධි තුළ රඳවා ගැනීමට මෙය දෘඩාංගව ක්‍රියාත්මකයි.

වර්ගීකරණ විස්තර

  • වර්ගය: ලෝකූත්තර විපාක සිත.
  • අරමුණ: නිබ්බාන ධාතු.
  • ජ්හාන වර්ගය: තෘතීය ධ්‍යානය (සුඛ + උපේක්ෂා + ඒකාග්‍රතා).
  • අවස්ථාව: සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් පසු වහාම.

අන්තර් සම්බන්ධතා

  • චිත්ත #46 (මග්ග) -> චිත්ත #47 (ඵල).
  • ඵල සමාපත්තියෙන් නිවන අත්විඳීම දිගුවෙන් පවත්වා ගත හැක.
  • ඊළඟ මග්ගයන්ට පදනම: සකදාගාමී මග්ග.

ලෝකූත්තර අට මග්ගංග

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

චෛතසික භාගයේ තෘතීය ධ්‍යානයට සීමිත නිසා, විතර්ක හා ප්‍රීති අතුරුදහන්; ඉතිරි 34යි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සංඥා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • මෛත්‍රී, කරුණා, උපේක්ෂා, පඤ්ඤා, විරිය

තෘතීය ධ්‍යාන අංග

සුඛ ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂා මජ්ඣත්තතා චිත්ත ලහුතා චිත්ත මුදුතා චිත්ත කම්මණ්‍යතා මනෝදෝර්ය පසද්ධි සමාධි ශක්තිය

විතර්ක, ප්‍රීති අඩුකිරීම නිසා නාභී සමාධිය හැඟේ.

ඵල සමාපත්තියට අදාළ ලක්ෂණ

  • සම්මා සමාධිය, සම්මා සති, සම්මා වායාම එකට ක්‍රියාත්මකයි.
  • නිවන සුව නිතර අත්විඳීමට මෙය සෘජු මනෝභාවයක්.
1. භික්ෂූන් වහන්සේගේ ඵල සමාපත්තිය
සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් පසු පාලිත ඵල සමාපත්තියෙන්, අලුතින් මතු වන කිසිම සම්භවයට බිය නැතිව නිවන සුව රසවින්දනය.
2. ගෘහස්ථ භාවනාකරුවාගේ ශාන්ත ආරක්ෂාව
තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය ඇතත්, සමාජ ජීවිතය තුළ කර්මවලට භීතියක් නොවී ධර්මය රැකගැනීම.
3. ධර්ම දේශකයකුගේ අසම්භව බහුලිකරණය
සෝතාපත්ති ඵලය අත්විඳීමෙන් පසු, ධර්ම කථාවන් අතරින් සත්‍ය 4 විවරණය කරන ආකාරය ඉතා සරල හා ප්‍රායෝගික වේ.
  • මෙය ලෝකූත්තර විපාකය නිසා, ජාවරාවක් නොවී, මග්ගයෙන් බිඳ දැමූ සංයෝජන නැවත නැගී නොසිටීම තහවුරු කරයි.
  • තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය තිබීම නිසා, අත්දැකීම සුව – උපේක්ෂා සමඟම පවතී.
  • ඵල සමාපත්තිය තුළ කල් පැවතින විට, මේ චිත්තය නැවත නැවත ක්‍රියාත්මක විය හැකි ය.
  • අභිධර්මයේ සෝතාපත්ති ඵලය යනු දු:ඛ නිවාරණයේ පළමු මට්ටමයි; එය අනාගත ජන්ම තුනකට වුවත් බරපතල අපායක නැවත මෙරට නොපැමිණීමේ ආරක්ෂාව දෙයි.

මග්ග-ඵල සම්බන්ධය

චිත්ත #46: තෘතීය ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති මග්ග.

චිත්ත #47: තෘතීය ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵල.

එකම චෛතසික 34 කට්ටලය යෙදෙයි; මග්ගය කේලෙස් නසයි; ඵලය නිවන සුව දිගුවෙන් පවත්වා ගනී.

භාවනා ක්‍රියාවලිය

  • ඵල සමාපත්තිය නිතර භ්‍යසා, සෝතාපත්ති ඵලය මත සදාකාලික විශ්වාසය තබා ගන්න.
  • සත්‍ය 4, පටිච්ච සමුප්පාදය නිතර විමර්ශනයෙන් තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය වදින.
  • ප්‍රඥාපූර්වකින් කර්ම හරහා ආරක්ෂාව සකස්කර, ඉදිරි මග්ගයන්ට භූමිකාව සකස් කරන්න.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • දහම් රසයට පැහැදිලිව හැඟීමත් සමඟ, මට-මගේ හැඟීම් නැවත නැගී නොසිටනු.
  • සමාධි අත්දැකීම් මත ගැඹුරු සම්ප්‍රදායන්ට ඇදි නොවී, සත්‍යය පමණක් මඟ පෙන්වන්න.
  • කවදාවත් සැක හෝ සීලබ්බත පරාමාසය නැවත නගාගැනීමට ඉඩ නොදීම.

මතක සටහන

සෝතාපත්ති ඵලය යනු, සෝතාපත්ති මග්ගයේ ක්‍රියාවෙන් උපන් නිවන අත්දැකීම. තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය මත එය තවදුරටත් නිශ්ශබ්දව රඳවා ගැනීමට හැකිවීම ප්‍රමුඛ ලක්ෂණයයි.

සාරාංශයෙන් – තෘතීය ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵල චිත්තය

🌊

නිශ්ශබ්ද සමාධි

විචාර හා ප්‍රීති නොමැති සමාධිය මත නිවන සුව පවත්වා ගැනීම.

🛡️

සංයෝජන ආරක්ෂාව

සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස නැවත පවත්නා අවකාශය නැත.

🧘

චෛතසික 34

තෘතීය ධ්‍යානයට විශේෂිත, ත්‍රිහේතුක ලෝකූත්තර සංයුතිය.

✨

ඊළඟ පියවර

ඵල සමාපත්තියෙන් ඵලය දිගුවෙන් පවත්වාගෙන, සකදාගාමී මග්ගයට පදනම.

තෘතීය ධ්‍යානයේ සෝතාපත්ති ඵල චිත්තය – සෝතාපත්ති මග්ගයෙන් උපන් නිවන සුව ත්‍රිහේතුකව රසවිඳ, සංසාරයේ දොරටුව සදාකාලිකව වැසී ඇති බව තහවුරු කරන ලෝකූත්තර විපාකයකි.

සාධු! සාධු! සාධු!

සෝතාපත්ති ඵලය සාර්ථකයි • නිවන සුව නිතර සිහිගන්වන්න.

තෘතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය සුරක්ෂිත කර, සෝතාපත්ති ඵලය පියවර ලෙස භාවිතා කර ඉදිරි මග්ගයන්ට උසුලන්න.

}