මුල් පිටුවට

ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ග චිත්තය

සියලු කේලෙස් වශීභාව සම්පූර්ණයෙන් නසන අවසන් ලෝකූත්තර මග්ගය, දෙවැනි ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත

ලෝකූත්තර මග්ග අරහත්ත මග්ග (2 වන ධ්‍යානය) ද්විතීය ධ්‍යානය චෛතසික 35 ත්‍රිහේතුක

අවසන් මග්ගය

  • අරහත්ත මග්ගය යනු සතර ආර්ය මග්ගවල අවසන් පියවරයි. සියලු සංයෝජන 10 නසන ලෝකූත්තර මග්ගය.
  • ද්විතීය ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත, විචාර-ප්‍රීති-සුඛ-ඒකාග්‍රතාව පදනම් කරගෙන මෙය උත්පාදනය වේ.
  • අනාගාමී මග්ගයෙන් උරසින් ඉතිරි වූ මෝහ, මාන, උද්දච්ච, අවිජ්ජා, රූපරාග-අරූපරාග දිශාව සම්පූර්ණයෙන් නසයි.
  • එක් ක්ෂණයකින් පමණක් ඇතිවීමත්, ආරම්භක චිත්ත ධාරාව පුරා සදහටම සතර මග්ග-ඵල අවසන් කරයි.

ස්වභාවය: ලෝකූත්තර • මග්ග • ත්‍රිහේතුක

උත්පාදනය: අනාගාමී ඵල සමාපත්තියෙන් මතු වූ අවස්ථාවක.

ප්‍රධාන කාර්යය: කේලෙස් රැළ සියල්ල සම්පූර්ණයෙන් නසමින් අරහත් භාවය ලැබීම.

චෛතසික: 35 (විතර්කය නොමැති දෙවැනි ධ්‍යානයේ සංයුතිය).

ප්‍රධාන පද විස්තර

  • අරහත්: කෙලෙස්-කර්ම ඡේදයෙන් මුදාගත් සම්පූර්ණ විමුක්ති ස්වභාවය.
  • මග්ග: නිවනට පාර පෙන්වන ක්‍රියාව. මේ අවස්ථාවේ අසමාන පමණින් කෙලෙස් සිදුකල ක්ෂය.
  • ද්විතීය ධ්‍යානය: විතර්කය නැතිව, විචාර-ප්‍රීති-සුඛ-ඒකාග්‍රතා පමණක් පවතින සමාධිය.
  • ත්‍රිහේතුක: අලෝභ, අදෝස, අමෝහ මූල තුනම සමග ඇතිවීම. අරහත් මග්ගයෙහි අනිවාර්ය ලක්ෂණය.
  • නිබ්බානාරමුණ: නිරෝධ ධාතු පමණක් අරමුණු කරන නිසා, අනෙකුත් ආරම්මණ නොපවතියි.

සංකේත අවබෝධය: පස්වැනි පීඩනයෙන් නික්මෙන පරම පියවර – පෙර සිවු මග්ගයන් නීතිගත ක්‍රියාවලියක් ආකාරයෙන් සම්පුර්ණ කළ පසු, අරහත්ත මග්ගයෙහිදී සම්පූර්ණ නිර්වාණ දසුනෙන් උපද්දව දිරවා සම්පුර්ණ නිවනට ප්‍රවේශ වීමයි.

ස්ථාන තීරණය

  • වර්ගය: ලෝකූත්තර මග්ග සිත් 8 අතර අවසන් මග්ගය (ද්විතීය ධ්‍යානයේ).
  • කාලය: අනාගාමි ඵලයට පසු වහාම; ඒ ක්ෂණයේ කෙලෙස් නසයි.
  • ජ්හාන වර්ගය: දෙවැනි ධ්‍යානය – විචාර, ප්‍රීති, සුඛ, ඒකාග්‍රතා, උපේක්ෂා.
  • ගුණාංග: ක්ෂණික උත්පාදනය, නමුත් සදාකාලික විමුක්තියට මධ්‍යස්ථ.

සම්බන්ධතා

  • අනාගාමි ඵලයෙන් පසු -> අරහත් මග්ගය -> අරහත් ඵලය.
  • සංයෝජන 10 එකම මොහොතක නස්සයි.
  • නිවන සත්‍යයෙහි සම්පූර්ණ ප්‍රතිපත්තිකරණය (ඤාණ-දස්සන-විසුද්ධිය අවසන්).
  • නිවන අත්දැකීම සදාකාලික අරහත් භාවයට පියවරක්.

ඵල සම්බන්ධතා

අනාගාමි ඵලය පසු අරහත් ඵලයට පෙර සංයෝජන 10 නසයි සදාකාලික විමුක්තිය

ද්විතීය ධ්‍යානයේදී විතර්කය නැතිවී නිශ්ශබ්ද සමාධිය පවතින බැවින් චෛතසික 35ක් පමණක් මෙහි යෙදේ.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සඤ්ඤා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

සෝභන සමාන 19

  • අලෝභ, අදෝස, අමෝහ, සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප
  • කාය/චිත්ත පසද්ධි, ලහුතා, මුදුතා, කම්මණ්‍යතා, පාගුඤ්ඤතා, උජුකතා
  • සමාධිය, විරියය, පඤ්ඤි, අධිමොක්ඛ, කරුණා, මෛත්‍රී

ද්විතීය ධ්‍යානයේ ජ්හාන අංග

විචාර ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍රතා උපේක්ෂාමජ්ඣත්තතා

මෙම පංචදය අරහත්ත මග්ගයේ සමාධියට සෘජු පදනමක් සපයයි.

ලෝකූත්තර මග්ගංග 8

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි
1. භික්ෂුවෙකුගේ පරම විමුක්තීය
අවුරුදු ගණනාවක් ධ්‍යානය හා විදර්ශනා පුරුදු කළ භික්ෂුවකුට, දෙවැනි ධ්‍යානයේ නිශ්ශබ්ද සමාධිය මත අනාගාමී ඵලයෙන් පසුව අරහත්වයට පියවරක්. ඒ අවස්ථාවේ අරහත් මග්ග චිත්තය ශක්තිමත් වූ එක් ක්ෂණයකින් සියලු කේලෙස් සදාකාලිකව නසයි.
2. භාවනා කඳවුරේ අවසන් දිනය
සතර සතිපට්ඨාන ඇති කරගත් ගෘහස්ථයක්, කඳවුරේ අවසන් දිනයේදී නිශ්ශබ්ද දෙවැනි ධ්‍යානයට ගොස් නිවන පරම සුව දිසවීමේදී අරහත් මග්ගයට පත් වෙයි. මනස තුළ අංශවිලෝමතා, මාන, මොහය සම්පූර්ණයෙන් අතුරුදන්.
3. ජීවිත බවිතාවේ හැඟුම
නිශ්ශබ්ද සමාධියෙන් බිඳුණු අවබෝධය නිසා ජනගත පූජාවන්, ගරුකම්, දුක්ඛය පිළිබඳ මතවාද සියල්ල අහොසි වෙයි. දෛනික ජීවිතය තුළ මෛත්‍රී, කරුණා, මතු පහසුබව සදාකාලිකව පවත්වාගැනේ.
  • අභිධර්මයේ ප්‍රකාශයට අනුව, මග්ග-ඵල සිත් 8 අතර අවසන් යුගලයේ මග්ගය මෙයයි. Ñāṇa-dassana-visuddhi අවසන් අවස්ථාව.
  • සංඥා, වෙදනා, සඤ්ඤාකාරා, විඤ්ඤාණ් කියූ සතර අන්තර්ගත පරීක්ෂණයන්හි නිමාවක් මෙහිදී පෙනේ.
  • සංයෝජන 10: සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස, කාමරාගය, පටිඝය, රූපරාගය, අරූපරාගය, මානය, උද්දච්චය, අවිජ්ජාව – එකම ක්ෂණයක නසයි.
  • ඵලය ලෙස ආරම්භ වන අරහත් ඵල (චිත්ත #45) සදාකාලික නිවන අත්දැකීමක් පවත්වා ගනී.

මග්ග-ඵල සම්බන්ධය

චිත්ත #44: ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ග

චිත්ත #45: ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල

එකම චෛතසික 35 කට්ටලය පවත්වාගෙන යයි. මග්ගයේදී කේලෙස් නසයි; ඵලයේදී නිවන සුව රඳවයි.

භාවනාව ක්‍රියාත්මක කිරීම

  • සකදාගාමී හා අනාගාමී අත්දැකීම් නිතර සලකා බැලීම; ඉතිරි මාන, උද්දච්ච, අවිජ්ජා නිරීක්ෂණය.
  • ද්විතීය ධ්‍යානයේ සමාධිය තවදුරටත් ශක්තිමත් කරමින් විචාරය හා ඒකාග්‍රතාව සැසඳී සුරක්ෂිත වීම.
  • සඤ්ඤා, වෙදනා, චේතනා, විඤ්ඤාණ නිරීක්ෂණය නිරන්තරයෙන් කරන්න. නාම-රූප අපරපෙර භාවය පැහැදිලි කරන්න.
  • නිවන අත්දැකීමේ සුව මත තෘෂ්ණා නොපෑදීම; සදාකාලික විමුක්තියේ අගය සිහිකරගැනීම.

සැලකිලිමත් විය යුතු දෑ

  • අත්දැකීම් පිළිබඳ සතුට නිසා මන්ත්‍රණ වශයෙන් මාන සැළසීමෙන් වළකින්න.
  • සම්මාසති අඩුවීමක් දැනෙන්නේ නම්, සීල සහ සමාධි යළි පදනම් කර ගන්න.
  • බහු සංසාර පූර්ව පාෂාණයෙන් සංකල්ප වූ අවිජ්ජාව නිරන්තරයෙන් ආශ්‍රිත සිතීම් නිරීක්ෂණය කරන්න.

කෙටි මතක සටහන

අරහත්ත මග්ගය යනු මුළු සංසාරයම සදහට නිම කරන අවසන් පියවරයි. දෙවැනි ධ්‍යානයේ සමාධිය මත නිර්වාණ සත්‍යය සම්පූර්ණයෙන් දක්නට ලැබෙන මෙම අවස්ථාව, අරහත් ඵලයට පියවරක් වී සදාකාලික විමුක්තිය තහවුරු කරයි.

සාරාංශයෙන් – ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ග චිත්තය

👑

අවසන් මග්ගය

සියලු සංයෝජන නසන අවසන් පියවර – අරහත් භාවයට සෘජු මඟ.

🌊

නිශ්ශබ්ද සමාධිය

විතර්කය නැති දෙවැනි ධ්‍යානයේ සමාධිය මත කේලෙස් ක්ෂය පිරියයි.

🧠

චෛතසික 35

ත්‍රිහේතුක, විචාර-ප්‍රීති-සුඛ-ඒකාග්‍රතා සමඟ යුතුව මග්ගංග 8 එකට.

🚀

අරහත් ඵලයේ දොරටුව

මග්ගයෙන් පසු වහාම අරහත් ඵල සමාපත්තිය ලැබේ; සදාකාලික නිවන සුව.

ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ග චිත්තය – විචාර-ප්‍රීති-සුඛ-ඒකාග්‍රතාව මත පදනම් වූ, චෛතසික 35 සමඟ සියලු සංයෝජන නසන අවසන් ලෝකූත්තර මග්ගයකි!

සාධු! සාධු! සාධු!

ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත මග්ගය සාර්ථකයි • ඉදිරියට ද්විතීය ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵලයට පිවිසෙන්න.

නිතර ඵල සමාපත්තිය භාවිතයෙන් නිවන සුවය තහවුරු කරගෙන, සදාකාලික විමුක්තිය ජීවිතයට ගෙනෙන්න.

}