මුල් පිටුවට

ප්‍රථම ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය

අරහත්ත මග්ගයෙන් පසු නිවන අනුභවය සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රකාශ කරන ලෝකූත්තර සුව

ලෝකූත්තර විපාක අරහත්ත ඵල ප්‍රථම ධ්‍යානය චෛතසික 36 ත්‍රිහේතුක

අවසාන නිවන අත්දැකීම

  • අරහත්ත මග්ගයට වහාම පසුව ඇතිවන, නිවන අරමුණ කරගෙන නිවන සත්‍යය සම්පූර්ණයෙන් අත්විඳෙන සිත.
  • සංසාරය පුරා පැවති සියලු කෙලෙස් සදාකාලිකව නසන ලද නිසා, මෙහිදී කෙලෙස් නැවත නැගී නැගීමක් නොකළේය.
  • අරහත් භාවයට ලත් පුද්ගලයාට, ඵල සමාපත්තිය මගින් මෙම නිවන අත්දැකීම නැවත නැවත කෙරෙහි කැඳවිය හැක.
  • සංසාරික දුක අවසන්ව, නිරන්තර නිදහස සහ අසම්භව ජීවිතය ආරම්භ වන්නේ මෙහිදීය.

උදාහරණයක්

"අනාගාමී වියෝගයෙන් පසු නිරන්තර විපස්සනා භාවනාව කරමින් සිටි අයෙකුට, සිතේ ඉතිරි ශේෂයන් පරීක්ෂා කරන විට අරහත්ත මග්ගය උද්භව විය. එම මොහොතේම අරහත්ත ඵල චිත්තය නිවන සත්‍යය සම්පූර්ණයෙන් අත්විඳීමට අවකාශ ලැබීය."

"අරහත්"

  • අරහත් = අරහන්ත = සාප්පුළුම් කළ කෙලෙස් නැති කර අසර්වජ්ජ නීතියෙන් යුතු පුද්ගලයා.
  • අනවශ්‍ය සංසාරික ධර්ම හෝ අඛණ්ඩ කෙලෙස් ඉතිරි නොවන, අසම්භව අවස්ථාව.

"ඵල"

  • මග්ගයෙන් නසාගත් කෙලෙස්වල ප්‍රතිඵලය අනුභව කරන ලෝකූත්තර විපාක.
  • අරහත්ත මග්ගයට පසුව, නිවන සත්‍යය සම්පූර්ණයෙන් අත්විඳීම සඳහා ඇතිවන සිත.

"ප්‍රථම ධ්‍යානය"

  • විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ, ඒකාග්‍රතා – ධ්‍යානයේ අංග 5 ක් මගින් බලාපොරොත්තු වූ සමාධිය.
  • ලක්ෂණ ත්‍රය ඉතා පැහැදිලිව දැක්වීමටත්, නිවන අත්දැකීම පිරිසිදු කිරීමටත් මේ ධ්‍යානය උදව් කරයි.

ලෝකූත්තර විපාක සිතුවල අවසාන පියවර

40

ලෝකූත්තර සිත්

අරහත්ත මග්ගය හා ඵලය සමඟ ලෝකූත්තර මග්ග-ඵල චක්‍රය සම්පූර්ණය වෙයි.

36

චෛතසික සංයුතිය

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7 + කුසල සාධාරණ 19 + ධ්‍යානයට අදාළ විශේෂ 10.

89 / 121

සම්පූර්ණ චිත්ත පද්ධතිය

ලෝකූත්තර ඵල සිතුවල අවසාන සිත – නිවන සත්‍යය සදාතනික කරයි.

අරහත්ත ඵලයේ කෙලෙස් නිවාන

රූපරාග නිරෝධය අරූපරාග නිරෝධය මාන සම්පූර්ණ නාශය උද්ධච්ච නිවාන අඤ්ඤාණ නිවාන

අරහත්ත මග්ගයෙන් නසන ලද කෙලෙස්වල ප්‍රතිඵලය අරහත්ත ඵලය තුළින් අත්විඳෙයි; නව කෙලෙස් උත්පාදනයක් නැත.

අරහත්ත මග්ගයට සමාන චෛතසික සංයුතියක්, නමුත් මෙහිදී කෙලෙස් රහිත නිවන අනුභවය පවත්වා ගැනීමට ක්‍රියාකරයි.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස සෝමනස්ස වේදනා සඤ්ඤා චේතනා ඒකාග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

කුසල සාධාරණ 19

අලෝභ අදෝස අමෝහ සද්ධා සති හිරි ඔත්තප්ප කාය පසද්ධි චිත්ත පසද්ධි කාය ලහුතා චිත්ත ලහුතා කාය මුදුතා චිත්ත මුදුතා කාය කම්මඤ්ඤතා චිත්ත කම්මඤ්ඤතා කාය පාගුඤ්ඤතා චිත්ත පාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා පඤ්ඤින්ද්‍රිය ඤාණ

ප්‍රථම ධ්‍යානයේ අංග

විතර්ක විචාර ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍රතා අධිමොක්ඛ විරිය ඡන්ද

අට මග්ගංග

සම්මා දිට්ඨි සම්මා සංකප්ප සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව සම්මා වායාම සම්මා සති සම්මා සමාධි

ඵල චිත්තය තුළින් මග්ගංගය කෙලෙස් නසන ප්‍රතිඵලය අත්විඳීමට පුරෝගාමී වෙයි. මේ අංග අතරින් කිසිවක් අඩුවන්නේ නැත.

සාරාංශයෙන් – ප්‍රථම ධ්‍යානයේ අරහත්ත ඵල චිත්තය

🌅

නිවන සුවයේ සුර්යයා

අරහත් මග්ගයෙන් පසු නිවන අරුත් ගෙන එන සම්පූර්ණ විපාක අත්දැකීම.

🔥

කෙලෙස් අවසන්

රූපරාග, අරූපරාග, මාන, උද්ධච්ච, අඤ්ඤාණ – කිසිවක් ඉතිරි නොවී සදාකාලික නිවාණය.

🧘

ප්‍රථම ධ්‍යානයේ පදනම

විතර්ක-විචාර-ප්‍රීති-සුඛ-ඒකාග්‍රතා සමඟ නිවන අරමුණට සදාතනික සමාධිය.

🌠

අරහත් ජීවිතය

පරිනිබ්බානයට පෙර දහම් සේවය හා කරුණා මය ජීවිතයට අලුත් අරුත් බෙදා හරයි.

අරහත්ත මග්ගයෙන් සදාකාලික නිවන අත්දැකීමට පැමිණෙන අරහත්ත ඵල චිත්තය – ප්‍රථම ධ්‍යානයේ ත්‍රිහේතුක සංයුතියෙන් යුක්තව, සංසාර චක්‍රය අවසන් කරන අවසන් සාවද්ධි විපාකයයි!