මුල් පිටුවට

විචාර • ප්‍රීති • සුඛ • ඒකාග්‍රතා සහිත ද්විතීය ධ්‍යානය

රූපාවචර කුසල සිත් 5 න් දෙවැන්න • විතර්ක අත්හැර බලාපොරොත්තු වන සමාධිය

රූපාවචර කුසල 5න් 2 චෛතසික 35 ත්‍රිහේතුක (අලෝභ • අදෝස • අමෝහ) පංච නීවරණ නස්සන

අංග 4ක්

  • විතර්කය නැත: පළමු ධ්‍යානයේ මුල් වූ අරමුණට යොමු කිරීම අවශ්‍ය නැතිවේ.
  • විචාර: අරමුණ මතදීම තබාගැනීම (sustained thought) තනිවම පවතී.
  • ප්‍රීති & සුඛ: මනස පිරිසිදු වීමේ ප්‍රමෝදය සහ සුඛය.
  • ඒකාග්‍රතා: පවතින සමාධිය තවදුරටත් ශක්තිමත් වේ.

උදාහරණය

"විතර්කයෙන් අරමුණට යොමු කළ පළමු ධ්‍යානයෙන් පසු, දැන් මට අරමුණට නැවත යොමුවීමට අවශ්‍ය නැහැ. සිත ස්වයං අරමුණේ නවතිලා, ප්‍රීතිය, සුඛය සහ එකග්‍රතාව පමණක් පවතින සිතක්."

"විචාර"

  • අරමුණ නිරන්තර තබාගැනීමේ සාරාංශය.
  • විතර්කය නැති වුවත් අරමුණ නොසැලී තබා ගෙන යයි.

"ප්‍රීති & සුඛ"

  • ජ්හානය පවත්වාගෙන යාමෙන් ලැබෙන අභ්‍යන්තර ප්‍රමෝදය.
  • පීති – සටන් හෝ අධික සංවේගය; සුඛ – නිශ්චල සැනසීම.

"ඒකාග්‍රතා"

  • තවදුරටත් වඩා තද එකග්‍රතාව.
  • විතර්කය නැතිවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විචාර + ඒකාග්‍රතා වැඩිවේ.

රූප ධ්‍යානයේ ක්‍රමය තුළ තැන

5

රූපාවචර කුසල සිත්

දෙවැන්න – විතර්ක නසාගත් තත්වය

35

චෛතසික සංයුතිය

විතර්ක නොමැති නිසා 36 → 35

89/121

සම්පූර්ණ චිත්ත ප්‍රණාලයේ තැන

රූප කුසල සිත් 5 – සංඛ්‍යා පද්ධතිය

1. ප්‍රථම ධ්‍යානය
2. ද්විතීය ධ්‍යානය ⭐
3. තතිය ධ්‍යානය
4. චතුත්ථ ධ්‍යානය
5. පඤ්චම ධ්‍යානය

දෙවැන්න වීමෙන් විතර්ක අවසන්; අනෙක් අංග ඔරලෝසු කර තිබේ.

විතර්ක නොමැති, නමුත් අමෝහ + පඤ්ඤින්ද්‍රිය + ඤාණ පැවතියි → ත්‍රිහේතුක, චෛතසික 35.

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස වේදනා සඤ්ඤා චේතනා ඒකග්‍රතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

කුසල සාධාරණ 19

අලෝභ අදෝස අමෝහ සද්ධා සති හිරි ඔත්තප්ප කාය පසද්ධි චිත්ත පසද්ධි කාය ලහුතා චිත්ත ලහුතා කාය මුදුතා චිත්ත මුදුතා කාය කම්මඤ්ඤතා චිත්ත කම්මඤ්ඤතා කාය පාගුඤ්ඤතා චිත්ත පාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා පඤ්ඤින්ද්‍රිය ඤාණ

ජ්හානික විශේෂ චෛතසික

විචාර ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍රතා අධිමොක්ඛ විරිය ඡන්ද

ජ්හානික අංගයන් අඩු වීම – විතර්කය අහිමි වේ. පංචකිය → චතුර්කිය.

1. පළමු ධ්‍යානය රැඳවීමෙන් පසු, විතර්කය ස්වයං නාශ වන තෙක් භාවනා කර විචාර පමණක් පවත්වා ගැනීම.
2. කසීණ පටලයේ නිර්මාණය සම්පූර්ණ වීමෙන් පසු, මනස අරමුණේ තබා ගැනීමෙන් ප්‍රීති-සුඛ වැඩිවීම.
3. භාවනා ගුරුවරයා වශයෙන් "දැන් විතරක් අරමුණට යොමු කරන්න ඕනෙ නැහැ" යන්න අනුගමනය කිරීම.
4. බ්‍රහ්මවිහාර මෛත්‍රී භාවනාව කළ විට – කාලයක් පසු වලා වීරිය හා සති තුළ විචාරය පමණක් පවතින අවස්ථාව.
5. අනුසටි භාවනාවෙන් රූප කසීණ වර්ධනයට පසු රූප ධ්‍යානයට යන අවස්ථාව.
6. පස් නීවරණය අඩාල වීරිය හා සති වලින් මෙහෙයවූ පසු ක්ෂීරසමූහකේ පිරිමැසුම.
7. භාවනා මිතුරන් අනුගමනය කිරීමෙන් ප්‍රීති, සුඛය සහ ඒකාග්‍රතාව සමඟ විචාරය ශක්තිමත් කිරීම.
8. සමාධියේ ආරම්භක හුස්ම සංඥාව අත්හැර සිත ස්වයං විචාරක තත්වයට ගෙනයාම.

ධර්මසංගණී සහ අභිධම්මත්ථ සංගහ

  • රූප කුසල චිත්ත 2 – ද්විතීය ධ්‍යානය, විතර්ක අත්හරිමින්.
  • පංච නීවරණ තදින් නාසනය. විචිකිච්ඡාවක් නොමැති.
  • විතර්ක නැතිවීම, වැඩි උචිත සමාධිය හා ප්‍රසන්න පීති.
  • විපාක හා ක්‍රියා චිත්ත සමඟ එකම විෂයයක් – රූප විපාක, රූප ක්‍රියා.

සමාධි ප්‍රගතිය

  • පළමු ධ්‍යානයේ තද අරගලයක් (විතර්ක) අත්හැර – ස්වයං සෙමෙ සැලීම.
  • පීති හා සුඛයෙන් අභ්‍යන්තර සැනසීම වැඩිවේ; ඒකාග්‍රතාව දීර්ඝ වේ.
  • මෙම මට්ටම විදර්ශනා පදනමට ඉතා ගැලපේ; පිටුපසින් විපස්සනාට පදනම.

ප්‍රතිඵල

  • අභ්‍යන්තර සමාධි ශක්තිය වැඩිවේ; රූප ලෝකයේ උපදින්න හැක.
  • පීති-සුඛය මගින් භාවනා ක්‍රියාවාශීතාව වැඩිවේ.
  • පසුව තවදුරටත් විපස්සනා කල හැකි පදනම සකසයි.

ප්‍රතිකාර / ප්‍රවර්ධන

  • සති-සමථ දෙකම නිරන්තර පුහුණු කිරීම.
  • අයුක්තිමත් ප්‍රීති සන්තෘප්තියට ඇලී නොවැටීම.
  • සමාරම්භක උත්සාහය නොවැඩෙන විට සදාකාලික සරණ වීම.

සාධාංශයෙන් – විතර්ක අත්හැරූ ද්විතීය ධ්‍යානය

🔄

විචාරය තනි දිරවීම

විතර්කය නැතිතා – සිත අරමුණේ තැබීම තනිව.

😊

ප්‍රීති • සුඛය

අභිසාරී ප්‍රමෝදය හා නිශ්චල සැනසීම.

🎯

එකග්‍රතාව

තවදුරටත් ගැඹුරු සමාධිය.

🧠

ත්‍රිහේතුක

අමෝහ + පඤ්ඤින්ද්‍රිය + ඤාණ පවතින ත්‍රිහේතුක රූප කුසලය.

දෙවැනි රූප ධ්‍යානය = විචාර + පීති + සුඛ + ඒකාග්‍රතා, විතර්කය අත්හැර ත්‍රිහේතුක මනසක්!

සාධු! සාධු! සාධු!

රූපාවචර කුසල 2/5 සම්පූර්ණයි • ඊළඟට තතිය ධ්‍යානයට!

මට කියන්න: "පීති අත්හැර – සුඛ • ඒකාග්‍රතා මත ත්‍රිජ්‍යානය" සකස් කරමු!

}