මුල් පිටුවට ආපසු

උපේක්ෂා සහගත ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත සසංස්කාරික සිත

මහා කුසල සිත් 8න් හයවැන්න • උපේක්ෂා + ඤාණය • අනුන්ගේ පෙළඹවීමෙන් ඇතිවූ

කාමාවචර කුසල 8න් 6 චෛතසික 36 ත්‍රිහේතුක ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත අනුන් පෙළඹවූ (සසංස්කාරික)

සරල වකවානුවෙන්

උපේක්ෂා: සතුටක් නැති, දුකක් නැති – මැදිහත් මනෝභාවය.

ඤාණය: නිවැරදි අවබෝධය සහිත – අමෝහ + පඤ්ඤා.

සසංස්කාරික: අනුන්ගේ පෙළඹවීමෙන් හෝ උපදෙස් වලින් හටගත්.

පිළිගැනීමේ උදාහරණය

"ගුරුවරයෙක් කියලා දුන්නා – කර්මය අනිත්‍යයි, දුක්ඛයි, අනාත්මයි කියලා. මම ඒක ගැන හරිම මැදිහත් හිතක් ඇති කරගෙන සුමට අවබෝධයක් ගත්තා. ආත්ම අනුමැතියක් නැතුව, නිවැරදි අවබෝධයත් සමඟ සදාචාරමය තීරණයක් ගත්තා."

"උපේක්ෂා"

  • මැදිහත් සමාධිය – සතුට හෝ දුක්ඛය නොමැති සැලකිල්ල.
  • කුසල උපේක්ෂා – ධර්මය පිළිබඳ නිවැරදි දැක්මෙන් පැමිණි සමානාත්මතාව.
  • අනුපායගාමී හැඟීමක් නොව, සංඥා සමාධිය.

"ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත"

  • ඤාණය (පඤ්ඤා) සහිත – අමෝහ, පඤ්ඤින්ද්‍රිය, ඤාණ චෛතසික තුනම.
  • නිවැරදි අවබෝධය ඇතිවම පවතින කුසලය.
  • "කර්මය අනිත්‍ය – අත්‍යවශ්‍ය නීතියන්" වැනි සත්‍යයන්ගෙන් උපන්.

"සසංස්කාරික"

  • අනුන්ගේ උපදෙස්, ගුරුන්ගේ මඟපෙන්වීම හෝ කල්‍යාණ මිත්‍රයන්ගේ ඉගැන්වීමෙන්.
  • බහුවචන හැසිරීම – මැදිහත් බව හා ඤාණය වැඩෙන්නේ ඉගැන්වීමත් එක්ක.
  • උපායශීලී ගුරු කෙනෙකුගේ හෝ දේශනාවක බලපෑම.

මහා කුසල 8 – ප්‍රමාණවත් වර්ගීකරණය

8

මහා කුසල සිත්

සසංස්කාරික උපේක්ෂා ඤාණ සම්ප්‍රයුක්තය - හයවැන්න

36

චෛතසික සංයෝගය

විතක්ක සමඟින් (සසංස්කාරික නිසා)

89/121

සම්පූර්ණ චිත්ත වර්ගීකරණයේ තැන

මහා කුසල සිත් 8 – සංඛ්‍යා කේතය

1. සෝමනස්ස + ඤාණ + අසං
2. සෝමනස්ස + ඤාණ + සසං
3. සෝමනස්ස + ඤාණ විප්‍රයුක්ත + අසං
4. සෝමනස්ස + ඤාණ විප්‍රයුක්ත + සසං
5. උපේක්ෂා + ඤාණ + අසං
6. උපේක්ෂා + ඤාණ + සසං ⭐
7. උපේක්ෂා + ඤාණ විප්‍රයුක්ත + අසං
8. උපේක්ෂා + ඤාණ විප්‍රයුක්ත + සසං

සසංස්කාරික නිසා විතක්ක චෛතසිකය එකතු වෙයි → 36

සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

ඵස්ස වේදනා සඤ්ඤා චේතනා ඒකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රිය මනසිකාර

කුසල සාධාරණ 19

අලෝභ අදෝස සද්ධා සති හිරි ඔත්තප්ප කාය පසද්ධි චිත්ත පසද්ධි කාය ලහුතා චිත්ත ලහුතා කාය මුදුතා චිත්ත මුදුතා කාය කම්මඤ්ඤතා චිත්ත කම්මඤ්ඤතා කාය පාගුඤ්ඤතා චිත්ත පාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා අමෝහ

ප්‍රකීර්ණක 6 + විශේෂ 4

විතක්ක (⭐) විචාර අධිමොක්ඛ විරිය පීති ඡන්ද
සම්මා වාචා සම්මා කම්මන්ත සම්මා ආජීව කරුණා/මුදිතා

සසංස්කාරික නිසා විතක්ක (මනස සිත යොමු කිරීම) වැනි බලවත් චෛතසික එකතු වේ.

1. ආචාර්යවරයෙක් පැහැදිලි කළා – කර්මය කෙසේ ක්‍රියාකරයි – මම මැදිහත් නිරූපණයකින් හොඳ තීරණයක් ගත්තා.
2. ධර්ම දේශනාවක් අසා, ගුරුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කර – උපේක්ෂා සහිත ඤාණයක් ලැබූ මොහොත.
3. කල්‍යාණ මිත්‍රයා කියා දුන්නා – සප්පුරුස වඩමින් මිනිස්සුන්ට උදව් කරන්න – මම මැදිහත් ඥාණය සමඟ ක්‍රියා කළා.
4. භාවනා මඟ පෙන්වීමක් ලැබී විපස්සනා කරද්දී – ගුරුන්ගේ උපදෙස් වලින් උපේක්ෂා + ඤාණය ඉහළ ගියේ.
5. සප්පුරිස ආගමනය – "කාර්යය පළමුව" කියා බණ පෙන්වීම – මට මැදිහත්ව යථාර්ථය දැකීමට උදව් වුණා.
6. ධර්ම විවාදයකදි ගිවිසුමක් නොවී, ගුරුවරයාගේ මග පෙන්වීම අනුගමනය කළ මොහොත.
7. ධම්ම කතා හරහා ලැබුණු දැනුමෙන් සමාජ සේවයක් ක්‍රියාත්මක කළේ මැදිහත් ඤාණය සමඟ.
8. ගුරුවරයා සූත්‍රයක සරල වචන විග්‍රහයක් දී, මට නිවැරදි මැදිහත් සතුට/නොසතුටක් නොමැති ඤාණයක් ඇති වුණා.
9. අභිධර්ම පංතියක ලැබුණු උපදෙස් අනුව පින්කමක් කළ මොහොත – අනුන්ගේ පෙළඹවීමේ බලයෙන්.
10. විදර්ශනා අනුශාසකයෝ හරහා ලැබුණු මාර්ගයෙන් භාවනා කළේ ඉතා මැදිහත්, ඤාණසම්පන්න හදවතකින්.

සාරාංශය

😐

උපේක්ෂා සහගත

සතුට හෝ දුක නොව – මැදිහත් සමාධිය.

ඤාණ සම්ප්‍රයුක්ත

අමෝහ, පඤ්ඤා, ඤාණ සහිත.

👥

සසංස්කාරික

අනුන්ගේ මඟ පෙන්වීමෙන් හටගත්.

36

චෛතසික සංයුතිය

විතක්ක සමඟ ශක්තිමත්.

උපේක්ෂා + ඤාණ + සසංස්කාරික = ත්‍රිහේතුක මහා කුසල සිතක්!

}