චෛතසික 52

මූලික කාණ්ඩ වෙත ආපසු

🌟 සබ්බචිත්ත සාධාරණ 7

සියලු සිත් සමඟ ඇති වන චෛතසික

1. ඵස්ස (ස්පර්ශය)

චිත්තය, ආරම්මණය, ඉන්ද්‍රිය යන තුන එක් කරන ස්වභාවය

2. වේදනා (අනුභවය)

සුඛ, දුක්, උපේක්ෂා යන තුන් අනුභවය

3. සඤ්ඤා (සංඥාව)

වස්තුව හඳුනා ගන්නා ස්වභාවය

4. චේතනා (චේතනාව)

කර්මයන් කිරීමේ චේතනාව

5. ඒකග්ගතා (ඒකාග්‍රතාව)

සිත එක් තැනක තබන ස්වභාවය

6. ජීවිතින්ද්‍රිය (ජීවිතය)

සිත ජීවත් කරන ස්වභාවය

7. මනසිකාර (මනසට යොමු කිරීම)

සිත අරමුණට යොමු කරන ස්වභාවය

🔷 පක්ඛික 6

සමහර සිත් සමඟ ඇති වන චෛතසික

8. විතර්ක (ආරම්භක චින්තනය)

අරමුණ මතට සිත ගෙන යාම

9. විචාර (තහවුරු කිරීම)

අරමුණ මත සිත තබා ගැනීම

10. අධිමොක්ඛ (තීරණය)

අරමුණ තහවුරු කිරීම

11. විරිය (උත්සාහය)

කුසල් කර්ම කිරීමට උත්සාහය

12. පීති (ප්‍රීතිය)

සතුට, ප්‍රීතිය

13. ඡන්ද (කැමැත්ත)

කිසියම් දෙයක් කිරීමට කැමැත්ත

⚫ අකුසල 14

අකුසල සිත් සමඟ ඇති වන චෛතසික

14. මෝහ (මෝඩකම)

සත්‍ය නොදැනීම

15. අහිරික (නිර්ලජ්ජිත්වය)

පව් කිරීමට ලැජ්ජා නොවීම

16. අනොත්තප්ප (භය නැතිකම)

පව් කිරීමට බිය නොවීම

17. උද්ධච්ච (නොසන්සුන්කම)

සිත නොසන්සුන් වීම

18. ලෝභ (ආශාව)

අල්ලා ගැනීම, ඇල්ම

19. දිට්ඨි (වැරදි මතය)

වැරදි මතවාද

20. මාන (ආඩම්බරය)

උඩඟුකම, ආඩම්බරය

21. ද්වේෂ (කෝපය)

කෝපය, තරහ

22. ඊර්ෂ්‍යා (ඊර්ෂ්‍යාව)

අන්‍යයාගේ සම්පත් දැක දුක් වීම

23. මච්ඡරිය (කුණුකම)

තමාගේ සම්පත් සඟවා තැබීම

24. කුක්කුච්ච (පසුතැවිල්ල)

කළ දෙයට පසුතැවිල්ල

25. ථීන (මන්දබව)

සිතේ මන්දබව

26. මිද්ධ (උදාසීනත්වය)

චෛතසිකවල මන්දබව

27. විචිකිච්ඡා (සැකය)

ධර්මය පිළිබඳ සැකය

💎 සෝබන 25

කුසල සිත් සමඟ ඇති වන චෛතසික

28. සද්ධා (ශ්‍රද්ධාව)

ධර්මය කෙරෙහි විශ්වාසය

29. සති (සිහිය)

කුසල දේ සිහිපත් කිරීම

30. හිරි (ලැජ්ජාව)

පව් කිරීමට ලැජ්ජා වීම

31. ඔත්තප්ප (භය)

පව් කිරීමට බිය වීම

32. අලෝභ (නො ඇල්ම)

ආශාව නැතිකම

33. අද්වේෂ (මෛත්‍රිය)

කෝපය නැතිකම, මෛත්‍රිය

34. තත්‍රමජ්ඣත්තතා (මධ්‍යස්ථභාවය)

සිතේ සමබරතාව

35. කායපස්සද්ධි (කායික සන්සුන්කම)

චෛතසිකවල සන්සුන්කම

36. චිත්තපස්සද්ධි (චිත්තික සන්සුන්කම)

සිතේ සන්සුන්කම

37. කායලහුතා (කායික සැහැල්ලුකම)

චෛතසිකවල සැහැල්ලුකම

38. චිත්තලහුතා (චිත්තික සැහැල්ලුකම)

සිතේ සැහැල්ලුකම

39. කායමුදුතා (කායික මෘදුකම)

චෛතසිකවල මෘදුකම

40. චිත්තමුදුතා (චිත්තික මෘදුකම)

සිතේ මෘදුකම

41. කායකම්මඤ්ඤතා (කායික යෝග්‍යතාව)

චෛතසිකවල යෝග්‍යතාව

42. චිත්තකම්මඤ්ඤතා (චිත්තික යෝග්‍යතාව)

සිතේ යෝග්‍යතාව

43. කායපාගුඤ්ඤතා (කායික ඍජුකම)

චෛතසිකවල ඍජුකම

44. චිත්තපාගුඤ්ඤතා (චිත්තික ඍජුකම)

සිතේ ඍජුකම

45. සම්මාවාචා (යහපත් වචන)

නිවැරදි කථාව

46. සම්මාකම්මන්ත (යහපත් ක්‍රියා)

නිවැරදි ක්‍රියා

47. සම්මාආජීව (යහපත් ජීවනෝපාය)

නිවැරදි ජීවනෝපාය

48. කරුණා (කරුණාව)

දුක් විඳින සතුන් කෙරෙහි දයාව

49. මුදිතා (මුදිතාව)

අන්‍යයාගේ සතුට දැක සතුටු වීම

50. පඤ්ඤින්ද්‍රිය (ප්‍රඥාව)

ධර්මය දැනීම

51. අමෝහ (අමෝහය)

මෝහය නැතිකම, ප්‍රඥාව

52. අප්පමාද (නොඅඩන්තේකම)

කුසල කර්මවල නොඅඩන්තේකම