අභිධර්මයට අනුව, තරහ යනු දෝස මූලික අකුසල් චිත්තය වේ. මෙය ද්වේශ මූල සිත් 2 තුළින් හටගනී.
"දොසෝ චිත්තං පටිඝ සහගතං" — ධම්මසංගණි, අකුසල මූලක පරිච්ඡේදය
තරහ යනු දෝස චෛතසිකය මූලිකව හටගන්නා බව XLSX Column 15 පෙන්වයි.
| චෛතසිකය | විග්රහය | සම්ප්රයෝගය (ද්වේශ සිත්වල) |
|---|---|---|
| දෝසය | පිළිකුල, වෛරය, තරහ | ✓ (මූලික) |
| මෝහය | අවිද්යාව | ✓ |
| අහිරිකය | ලැජ්ජාව නැතිකම | ✓ |
| අනොත්තප්පය | ගුණ බිය නැතිකම | ✓ |
| උද්ධච්චය | සිත රිදීම | ✓ |
"දොසෝ චේතසිකං අකුසලං" — ධම්මසංගණි
| සිතුවිල්ල / චෛතසික | හේතුව | XLSX Reference |
|---|---|---|
| වෛර සිතුවිල්ල (දෝසයෙන්) | පිළිකුල් ඇතිවීම | Column 15 ✓ |
| අවිද්යා සිතුවිල්ල (මෝහයෙන්) | නිවන නොදැනීම | Column 16 ✓ |
| ලැජ්ජාව නැති සිතුවිල්ල | පව් කිරීමට බිය නැති | Column 17 ✓ |
| බිය නැති සිතුවිල්ල | ප්රතිඵල නොසිතීම | Column 18 ✓ |
| ව්යාකූල සිතුවිල්ල | සිත රිදීම | Column 19 ✓ |
| ක්රියාව | විස්තර |
|---|---|
| අදෝසය වර්ධනය | මෛත්රිය → කෙලෙස් නැතිකිරීම |
| කුසල් සිත් හටගැන්වීම | දාන, සීල, භාවනා |
| අනාගාමි මග්ග | දෝසය සදහටම නැති කිරීම (Row 113-116) |
| ප්රඥාව වර්ධනය | අනිත්ය, දුක්ඛ, අනත්ත දැකීම |
"අදොසෝ කුසලං" — ධම්මසංගණි
| භාවනාව | විස්තර | Reference |
|---|---|---|
| මෛත්රී භාවනාව | "සබ්බේ සත්තා අව්යාපජ්ඣා" | අදෝසය |
| උපේක්ෂා භාවනාව | සමබල දැකීම | තත්රමජ්ඣත්තථාව (Column 33) |
| විපස්සනා | අනිත්ය දැකීම | ප්රඥාව (Column 55) |
| කරුණා භාවනාව | දුක් දැකීම | අප්රමාණ්ය 2 (Column 53) |
| චිත්ත වර්ගය | බලපෑම |
|---|---|
| අකුසල් 12 | දෝස, මෝහ → "පටිඝයෙන් වෛරය" |
| අහේතුක අකුසල් 7 | මෝහ පමණි → පරිපාචක |
| ලෝකෝත්තර 40 | කෙලෙස් නැති → නැති කිරීම |
ද්වේශය ඇති කරන මූලික මානසික සාධක ක්ලික් කර ඒවායේ යෙදීමේ ද්වේශ සිත් බැලිය යුතුයි.
තරහව, කෝපය, විරුද්ධත්වය
අවිද්යාව, නොදැනීම
ලැජ්ජාව නැතිකම
ගුණ බිය නැතිකම
| වර්ගය | අකුසල් | කුසල් (ප්රතිරූප) |
|---|---|---|
| මූලික චෛතසික | දෝස | අදෝස (මෛත්රිය) |
| පරිපාචක | මෝහ | ප්රඥාව |
| අවසාන ඵල | දුක්ඛ | සුඛ |